ಪ್ರತಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೂ ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಶಾಸನ ದೇವ ಮತ್ತು ಶಾಸನ ದೇವಿ (ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿ) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಜೈನರ 23ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯರು.
ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪರಿಚಯ
ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರು ಜೈನ ಧರ್ಮದ 23ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾಗಿದ್ದು, ವಾರಣಾಸಿಯ ರಾಜ ಅಶ್ವಸೇನ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ವಾಮಾದೇವಿಯವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ಇವರು ಘೋರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ವೈರಿ ಕಮಠನು (ಮೇಘಮಾಲಿ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹದ ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಧರಣೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯು ಧಾವಿಸಿ ಬಂದರು. ಧರಣೇಂದ್ರನು ಫಣೆಯೆತ್ತಿ ಛತ್ರಿ ಹಿಡಿದು, ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರು ಕೇವಲಜ್ಞಾನ ಪಡೆದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರಿದರು.
ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆ
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಕಲ ಸೌಭಾಗ್ಯದಾಯಿನಿ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನಹಾರಿಣಿ ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ: ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದ್ಮಾಸನ ಅಥವಾ ಲಲಿತಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಐದು ಅಥವಾ ಏಳು ಹೆಡೆಗಳ ಸರ್ಪದ (ನಾಗ) ಆವರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಧರಣೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಥರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲ, ಅಂಕುಶ, ಪಾಶ ಮುಂತಾದ ಲಾಂಛನಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ: ಇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭಕ್ತರ ಸಕಲ ವಿಘ್ನಗಳು, ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಕಟಮೋಚಿನಿ: ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕರುಣಾಮಯಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ರೋಗರುಜಿನಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಂಬುಜ (ಪದ್ಮಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ) ವು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿಪೀಠವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಏಳನೇ ದಿನದ ಈ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ತ್ಯಾಗಮಯಿ ಜೀವನವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ಧರ್ಮದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಕಲ ವಿಘ್ನಗಳು ಕರಗಿ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.
***
ಎಂಟನೇ ದಿನದ ಶಾಸನ ದೇವಿ: ಶ್ರೀ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿ
ಜೈನರ 20ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯರು.
ಭಗವಾನ್ ಮುನಿಸುವ್ರತ ತೀರ್ಥಂಕರ:
ಭಗವಾನ್ ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ರಾಜಪುರದ ರಾಜ ಸುಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಜನನದಿಂದಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ಮುನಿಗಳ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಕೇವಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರ ದಿವ್ಯ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯಮದ ಜೀವನವು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿತು.
ಶ್ರೀ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆ
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕರುಣಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ದೇವತೆಯೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ: ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವರಿಗೆ ‘ಬಹುರೂಪಿಣಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೃಢತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ: ಇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ದೂರಾಗಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜೈನ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಸನ ದೇವತೆಯರ ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಎಂಟನೇ ದಿನದ ಈ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಿಸುವ್ರತ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸಂಯಮದ ಜೀವನವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ಧರ್ಮದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಬಹುರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತಿ: ಅಶೋಕ ಚಿಕ್ಕಪರಪ್ಪಾ
ಪತ್ರಕರ್ತ – ಅನುವಾದಕ
