ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಲಿಡುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಭಾಷಾಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ , ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ‘ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರ’ದ ಮೂಲಕ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಗಳು ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದೋ ನಿಮಗಾಗಿ

nagamani1

ಇಂದು ದೂರದರ್ಶನ, ನೂರಾರು ಖಾಸಗಿ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಸುದ್ದಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಜನರಿಗೆ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಸುದ್ದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ಆಕಾಶವಾಣಿ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರ, ಓದುತ್ತಿರುವವರು ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಎಂಬ ಘನಗಂಭೀರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಧ್ವನಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಕೇಳುಗರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿದೆ. ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ, ವಾರ್ತಾ ವಾಚಕಿಯಾಗಿ, ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ, ಸಂಘಟಕಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯ, ಜನನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರು 1936ರ ಮೇ 11ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಮೋಹಳ್ಳಿ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ಮತ್ತು ಶಾರದಮ್ಮ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಓದು, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಜೊತೆಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸಮಾಜ, ಆಡಳಿತ, ಸಂವಿಧಾನ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವುದೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸವಾಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ತಾಯಿನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪಯಣ

nagamani2

1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅಪರೂಪ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ತಾಯಿನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1956-57ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಅವರು, ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಆ ಕಾಲದ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದನೆ, ವರದಿಗಾರಿಕೆ, ಲೇಖನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಕೆಲಸ ಕೇವಲ ಕಚೇರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಹಿಳೆಯರ ಬರಹ ಎಂದರೆ ಅಡುಗೆ, ಮನೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ ಎಂಬ ಸೀಮಿತ ಕಲ್ಪನೆ ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಜಾಗೃತಿಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧದ ಪತ್ರಿಕಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವರದಿಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವರದಿಗಾರ್ತಿಯೆಂಬ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.

ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ 32 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ

nagamani3

1962ರಲ್ಲಿ ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ‘ತಾಯಿನಾಡು’ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಹೊಸ ಪಯಣ 1994ರವರೆಗೆ ಸತತ 32 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ (Indian Information Service – IIS) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಅಂದು ಇಂದಿನಂತೆ ದೂರದರ್ಶನದ ಸುದ್ದಿಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಜನರು ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಿಟಕಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಇದ್ದರೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಸುದ್ದಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆಗೆ ನಂಬಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ವಾರ್ತಾ ವಾಚನದ ವಿಶೇಷತೆ ಕೇವಲ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಪದಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ವಾಕ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಿರಾಮ, ಸುದ್ದಿಯ ಗಂಭೀರತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಓದುವ ಶೈಲಿ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಳುಗರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಯುದ್ಧದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗಮಣಿ

ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರವೂ ಒಂದು. ಅವರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.

  • 1962ರ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧ: ದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
  • 1965ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ: ಯುದ್ಧದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಸೇನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ.
  • 1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.

ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವಾಗ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅದರ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು!

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ವಾರ್ತಾ ವಾಚನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಸಾರ. ಇಂದಿನಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮತ ಎಣಿಕೆಯ ದಿನ ಜನರು ರೇಡಿಯೋ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಗೆದ್ದರು? ಯಾವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು ಬಂದವು? ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಗೆದ್ದರೇ ಅಥವಾ ಸೋತರೇ? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಪಾತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೆಲುವು, ಸೋಲು, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುದ್ದಿಯ ಗಂಭೀರತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾನ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯಿಂದ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸುದ್ದಿ ಓದುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವ ಕಲೆ!

ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಸುದ್ದಿಯ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ. ಇಂದಿನ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ವಾರ್ತಾ ವಾಚಕರಿಗೆ ಭಾಷೆಯ ಶುದ್ಧತೆ, ಪದಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ ಪದಶಃ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದರ ಆಶಯವನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅನಗತ್ಯ ನಾಟಕೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಸಂಯಮ, ಸಂತಸದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಸಹಜ ಉತ್ಸಾಹ, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಗುಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅನೇಕರು, ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವವರು ನಮ್ಮ ಮನೆಯವರೇನೋ ಎಂಬ ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪತಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು!

 

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಬಿ. ಸತ್ಯಾಜಿ ರಾವ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಂಪೈರ್ ಮತ್ತು ಕೆಎಸ್‌ಸಿಎ (KSCA) ಮಾಜಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ ಅವರು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಪೈರಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಪತಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರ ಆಟಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಈ ದಂಪತಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

nagamani4

ಇನ್ನು ಮಗ ವಿನಯ್ ಎಸ್ ಬದಾಮಿ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ 15, 17, 19 ಮತ್ತು 21ರ ವಯೋಮಿತಿಯ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಶಾಲಾ/ಸೌತ್ ಝೋನ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಂತರ ನೆಟ್ಸ್ಕೇಪ್, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್‌ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೇ 2026 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 56ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದು ಪುತ್ರ ಶೋಕ ನಿರಂತರಂ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ ನಾಗಮಣಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದಂತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲಾ.

ಒಂದೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾ ಜಗತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಹೀಗೆ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ  ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದವರು.

ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವರು

1994ರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಬಳಿಕವೂ ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ದೂರದರ್ಶನದ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಅವರ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಇಂದಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಲೈವ್ ನ್ಯೂಸ್ ಕವರೇಜ್ ಮತ್ತು ಇಂಪ್ರಾಂಪ್ಟು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯ ಸಂಭಾಷಣೆ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಉತ್ತರಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ವಿಷಯಜ್ಞಾನ, ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ, ಭಾಷೆಯ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು.

ಬರಹಗಾರ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ಸಾಧನೆ

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ತಾ ವಾಚಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಮಾಡುವ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕು, ಸಾಧನೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

nagamani5

  • ಸ್ತ್ರೀಪಥ: ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಜಾಗೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬರಹಗಳು.
  • ಧೀಮತಿಯರು:ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪರಿಚಯ.
  • ಧೀಮಂತ ಪತ್ರಕರ್ತ ತಾಯಿನಾಡು ಪಿ.ಆರ್. ರಾಮಯ್ಯ: ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೊಂದರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ.
  • ರಂಗಲೇಖಕಿ:ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತ ಬರಹ.
  • ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ: ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪರಿಚಯ.
  • ಬಸ್ಸಿನೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕೃತಿ.
  • ಏಕಲವ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂವರ್ಧಿನೀ, ಲೇಖ-ಲೋಕ-2: ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಬರಹಗಳು.

ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಸುದ್ದಿ ಸಂಗಾತಿಯ ಸ್ವಗತ – ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕನ್ನಡಿ

nagamani6

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ‘ಸುದ್ದಿ ಸಂಗಾತಿಯ ಸ್ವಗತ’. ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಆತ್ಮಕಥನವು 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 6ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ. ಹಂ.ಪ. ನಾಗರಾಜಯ್ಯ ಅವರು ಕೃತಿಯನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಕೃತಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕಿ ಮಾಲತಿ ಭಟ್ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದು, ವಿಕಾಸ ಪ್ರಕಾಶನದ ಮೂಲಕ ಆರ್. ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಹೇಗಿತ್ತು? ಅಂದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಹೇಗಿತ್ತು? ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು? ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸವಾಲುಗಳೇನು? ಎಂಬ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಶಿಸ್ತು, ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಬದ್ಧತೆಯ ಪರಿಚಯ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಅವರ ಅನುಭವಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಬಲ್ಲವು.

nagamani7

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು

ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ದಶಕಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:

  • ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1992): ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ.
  • ಟಿಯೆಸ್ಸಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಹಿರಿಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯೆಂಬ ಗುರುತು.
  • ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
  • ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
  • ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
  • ಸ್ವರಲಿಪಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಲಿಪಿಪ್ರಾಜ್ಞೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
  • ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಯಶೋದಮ್ಮ ಜಿ. ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
  • ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಗೌರವಗಳು.

1992ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದದ್ದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಟಿಯೆಸ್ಸಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಅವರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂದ ಮಹತ್ವದ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ ಸಂಘಟಕಿ

ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿಯೂ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು.

ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘವು ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಡಾ. ಆರ್. ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅವರು ಈ ದತ್ತಿನಿಧಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ನಾಗಮಣಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್  ಅವರ ಆಕಾಶವಾಣಿ ದಿನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳು

ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಾಸಕರ ರೇಡಿಯೋ ಎಸೆದ ಪ್ರಸಂಗ! : 1962ರಿಂದ 1994ರವರೆಗಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಇವರು ಓದುವಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಜನರು ರೇಡಿಯೋ ಮುಂದೆ ಕಾದು ಕೂರುತ್ತಿದ್ದರು.  ಒಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶದ ವಾರ್ತೆ ಓದುವಾಗ, ನಾಗಮಣಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರ ಸೋಲನ್ನು ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ತೀವ್ರ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಆ ಶಾಸಕರು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋವನ್ನೇ ಎಸೆದಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರ ವಾರ್ತಾ ವಾಚನಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತತೆಗೆ ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ.

ಯುದ್ಧ ಕಾಲದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರದ ಸವಾಲುಗಳು : 1962ರ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧ, 1965ರ ಭಾರತ-ಪಾಕ್ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ 1971ರ ಬಾಂಗ್ಲಾ ವಿಮೋಚನಾ ಸಮರದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಯುದ್ಧದಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡದಂತೆ ಸಂಯಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಾಚಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂತೋಷದ ಸುದ್ದಿ, ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತವನ್ನು (Voice Modulation) ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರ…ಎಂಬ ಮನೆಮಾತಾದ ಸಾಲು : ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ “ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರ, ಓದುತ್ತಿರುವವರು ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್” ಎಂಬ ಇವರ ಅಸ್ಖಲಿತ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅನೇಕರಿಗೆ ದಿನದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯೆಯಂತಾಗಿತ್ತು ಅವರ ಧ್ವನಿ

ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರ್ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಯೋಗ : 1994ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ದೂರದರ್ಶನದ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶದ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ವಿವಿಧ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ದಿಢೀರ್ (Impromptu) ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟು, ಆ ಕಾಲದ ಖಾಸಗಿ ವಾಹಿನಿಗಳ ಅನುಭವಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೂ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಧ್ವನಿ, ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ, ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿ!

ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಸಾಧನೆ ಕೇವಲ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ತಾ ವಾಚನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪತ್ರಿಕಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವಿಧಾನಸೌಧದ ಪತ್ರಿಕಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧಗಳು, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದರು. ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಗತ್ತೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ರೇಡಿಯೋದಿಂದ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ, ಈಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದವರೆಗೆ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಿಖರತೆ, ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಸು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಬದ್ಧತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಬದುಕು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಜನರು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಧ್ವನಿ, ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಇಂದು ನಾವು ಅನೇಕ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯರನ್ನು ಟಿವಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರೂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಾಧಕರಲ್ಲಿ ನಾಗಮಣಿ ಎಸ್. ರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಅವರ ಬದುಕು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧಕಿಯರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದೇ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಕಲಿಗಳು ಮಾಲಿಕೆಯ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ 

 

ಬೇರೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ....
ಗೃಹಶೋಭಾ ವತಿಯಿಂದ