ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ತಪ್ಪು ಯಾರಿಗೆ ನಷ್ಟ? ಹಸು–ಕರುಗಳಿಂದ ಪರಿಸರದವರೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಹಬ್ಬ–ಹರಿದಿನಗಳು ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮ, ಸಡಗರ, ಪೂಜೆ, ಹೂವು–ಹಣ್ಣು, ತೋರಣ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ, ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ ಬಂದರೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಖರೀದಿ ಜೋರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ.
ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಬಳಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅದೇ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ತಿಪ್ಪೆಗೆ ಹಾಕುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಒಂದು ಕಡೆ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅದೇ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಲ್ಲವೇ?
ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಏಕೆ?
ನಾವು ದೇವರಿಗೆ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಲೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಗುಲಾಬಿ, ಕನಕಾಂಬರ, ಸಂಪಿಗೆ, ತುಳಸಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಗರಿಕೆ, ವಿವಿಧ ಎಲೆಗಳು, ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ಕರ್ಪೂರ ಮುಂತಾದ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ ಅಥವಾ ಬುಟ್ಟಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.
ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ತಪ್ಪು. ಇವೆಲ್ಲ ಹೂವುಗಳಲ್ಲವೇ, ಕಸಕ್ಕೆ ಹಾಕಿಬಿಡೋಣ ಎಂದುಕೊಂಡು ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣುಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೂವು ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದ ಜೀವನ ಎಷ್ಟು?
ನಾವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅದರ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರ? ಅದು ಕಸದ ರಾಶಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಚರಂಡಿಗೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಗೆ, ಕೆರೆಗೆ, ಕಾಲುವೆಗೆ, ನದಿಗೆ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಭಾರತದ Plastic Waste Management Rules ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ. 2022ರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹಲವು single-use plastic ವಸ್ತುಗಳ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ನಂತರದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ದಪ್ಪವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 2024ರ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ 120 ಮೈಕ್ರಾನ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಪ್ಪದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್ಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
