“ಶಟಗೆವ್ವ” ದೇವಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
.
- ಹೆಸರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲ :
“ಶಟಗೆವ್ವ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಷಷ್ಠಿ’ (ಆರನೇ ದಿನ) ಎಂಬ ಪದದ ತದ್ಭವ ರೂಪ. ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಶಟಿ’ ಅಥವಾ ‘ಶಟಗೆ’ ಎಂದಾಗಿ, ನಂತರ ‘ಶಟಗೆವ್ವ’ (ಶಟಗೆ + ಅವ್ವ) ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಈಕೆ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಆಧಿಪತ್ಯ ನಡೆಸುವ ದೇವತೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
.
- ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆ :
ಜಾನಪದ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆ ಜೀವಿಗಳ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ದೇವತೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ರಾತ್ರಿ ಶಟಗೆವ್ವನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬಂದು ಮಗುವಿನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಮಗು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಂಬಿಕೆ.
ಈ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಯಾರೂ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ “ಶಟಗೆವ್ವ ಬರೆದ ಬರಹ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ” ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
.
- ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಚರಣೆ (ಷಷ್ಠಿ ಪೂಜೆ) :
ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ:
ಸತಿ ಪೂಜೆ/ಸೆಟ್ಟಿ ಪೂಜೆ: ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಐದನೇ ಅಥವಾ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಬಾಣಂತಿಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ: ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ ಅಥವಾ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹರಡಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೇಖನಿ (ಪೆನ್ನು) ಮತ್ತು ಕಾಗದವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಶಟಗೆವ್ವನು ರಾತ್ರಿ ಬಂದು ಆ ವಿಭೂತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
.
- ದೇವತೆಯ ಸ್ವರೂಪ :
ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾಣಂತಿಯರ ಮನೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಕೆಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಕೆ ದುಷ್ಟ ದೇವತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ‘ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ’ (Guardian Deity) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ :
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಮರಣ ದರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ, ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲದೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಆಚರಣೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
.
ಕರಿ ಕಲ್ಲು: ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ರೂಪವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಲದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಿ ಕಲ್ಲನ್ನೇ ‘ಶಟಗೆವ್ವ’ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಣಂತಿ ಹಬ್ಬ: ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ದಿನ ಬಾಣಂತಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಜ್ಜೆ ರೊಟ್ಟಿ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣು) ತಯಾರಿಸಿ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ‘ಶಟಿ ಹಬ್ಬ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಶಟಗೆವ್ವನ ಇತಿಹಾಸವು ಮನುಷ್ಯನ ವಿಧಿಯ (Destiny) ಮೇಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ-ಮಗುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
.
.
ಶಟಗೆವ್ವ ಮತ್ತು ಹಠಮಾರಿ ರೈತನ ಕಥೆ :
ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಡ ರೈತನಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ, ಶಟಗೆವ್ವನು ಮಗುವಿನ ಹಣೆಬರಹ ಬರೆಯಲು ಬರುತ್ತಾಳೆಂಬ ವಿಷಯ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಹಣೆಬರಹ ಏನಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಬಾಣಂತಿಯ ಕೋಣೆಯ ಹೊರಗೆ ಅವಿತು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
.
ದೇವತೆಯ ಆಗಮನ:
ರಾತ್ರಿ ದೇವತೆ ಶಟಗೆವ್ವ ಬಂದಾಗ, ರೈತ ಆಕೆಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. “ತಾಯಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಗುವಿನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಬರೆಯುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಈಗಲೇ ಹೇಳಬೇಕು” ಎಂದು ಹಠ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆ ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ರೈತನ ಹಠಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, “ನಿನ್ನ ಮಗ ಇಡೀ ಜೀವನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದು ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
.
ರೈತನ ಉಪಾಯ:
ರೈತನಿಗೆ ಬಹಳ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮಗ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ, ಮಗನಿಗೆ ಒಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ: “ಮಗನೇ, ನೀನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವಾಗ ಸಿಗುವ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಡಬೇಡ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸಿಗುವ ಆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅಂದೇ ದಾನ ಮಾಡು ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಂಚು.”
ಮಗನು ತಂದೆಯ ಮಾತಿನಂತೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸಿಗುವ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗತೊಡಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
.
ವಿಧಿಯ ಬದಲಾವಣೆ:
ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಬರೆದ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವನು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾನೆ! ಆಗ ದೇವತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ, “ಮಗು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಡತನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರೂ ನೀನು ಸುಖವಾಗಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಮಗ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, “ತಾಯಿ, ನೀನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹಂಚಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಹಾಗಾಗಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ.”
ಇದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದ ಶಟಗೆವ್ವ, “ಯಾರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಪವನ್ನೂ ಹಂಚಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ನಾನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹರಸಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.
.
ಈ ಕಥೆಯ ಸಂದೇಶ:
ನಂಬಿಕೆ: ಹಣೆಬರಹ ಎಂಬುದು ಎಷ್ಟು ಬಲವೋ, ನಾವು ಮಾಡುವ ಸತ್ಕರ್ಮ (ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ) ಮತ್ತು ದಾನ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಲವಾದುದು.
ಶಟಗೆವ್ವನ ಕರುಣೆ: ದೇವತೆ ಕೇವಲ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವವಳಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ತಾಯಿಯೂ ಹೌದು ಎಂಬುದು ಈ ಕಥೆಯ ಸಾರ.
.
.
ಭಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ: ಶಟಗೆವ್ವನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ದೇವತೆಯಲ್ಲ, ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಇರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಆಕೆ ಒಲಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ “ಶಟಗೆವ್ವ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಬರೆಯಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ.
.
ಶಟಗೆವ್ವನ ಕುರಿತಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯು ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು “ಹಣೆಬರಹ ಮತ್ತು ಕಾಯಕ (ಕೆಲಸ)” ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
.
ಶಟಗೆವ್ವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿ ಯುವಕನ ಕಥೆ :
ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣೆಬರಹದ ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ನಂಬಿಕೆ. “ಶಟಗೆವ್ವ ನನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ನನಗೆ ಸಿಗುವುದು, ನಾನು ಯಾಕೆ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕು?” ಎಂದುಕೊಂಡು ಅವನು ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಸೋಮಾರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ.
.
ದೇವತೆಯ ಭೇಟಿ:
ಒಮ್ಮೆ ಶಟಗೆವ್ವ ಮುದಿ ಅಜ್ಜಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಆ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಸೋಮಾರಿ ಯುವಕನನ್ನು ಕಂಡು, “ಯಾಕಪ್ಪಾ ಹೀಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಾ? ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೇ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಯುವಕ ನಗುತ್ತಾ, “ಅಜ್ಜಿ, ಶಟಗೆವ್ವ ನನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಬರಹದಂತೆ ನನಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಅವಳು ನನಗೆ ಕೊಡಲೇಬೇಕು, ಅವಳ ಬರಹ ಸುಳ್ಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ?” ಎಂದು ಉಡಾಫೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ದೇವತೆಯ ಪಾಠ:
ಅಜ್ಜಿ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, “ಸರಿ ಮಗನೇ, ಶಟಗೆವ್ವ ನಿನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ‘ಉಣ್ಣುವ ಯೋಗ’ ಇದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆ ಅಂದುಕೋ. ಆದರೆ ಆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅನ್ನ ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ತರುವ ‘ಕಾಯಕ’ ವನ್ನು ಅವಳು ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ನ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಎತ್ತಿ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ನಿನ್ನದೇ!”
ಆದರೂ ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ದೇವತೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಯುವಕ ಖುಷಿಯಿಂದ ಊಟ ಮಾಡಲು ಕೈ ಚಾಚುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತಕ್ಷಣ ಆ ತಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಅವನು ಮುಂದೆ ಹೋದಂತೆ ತಟ್ಟೆ ಇನ್ನೂ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ.
ಬೋಧನೆ:
ಯುವಕನಿಗೆ ಸುಸ್ತಾದಾಗ ದೇವತೆ ತನ್ನ ನಿಜರೂಪ ತೋರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ನೋಡು ಮಗನೇ, ಹಣೆಬರಹ ಎಂಬುದು ಒಂದು ದಾರಿಯಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕೆಲಸ ನಿನ್ನದು. ನಾನು ಬರೆದ ಬರಹವು ಫಲ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ನಿನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಬೆವರು ಅದಕ್ಕೆ ತಗುಲಬೇಕು. ಕೈ ಅಲುಗಾಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಹಣೆಬರಹವೂ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ.”
ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಯುವಕ ಸೋಮಾರಿತನ ಬಿಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.
.
ಈ ಕಥೆಗಳು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವುದು ಒಂದೇ:
“ವಿಧಿಯ ಬರಹವಿದ್ದರೂ, ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.”
.
ಸಂಗ್ರಹ
