"ಶಟಗೆವ್ವ" ದೇವಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
.
- ಹೆಸರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲ :
"ಶಟಗೆವ್ವ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಷಷ್ಠಿ' (ಆರನೇ ದಿನ) ಎಂಬ ಪದದ ತದ್ಭವ ರೂಪ. ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು 'ಶಟಿ' ಅಥವಾ 'ಶಟಗೆ' ಎಂದಾಗಿ, ನಂತರ 'ಶಟಗೆವ್ವ' (ಶಟಗೆ + ಅವ್ವ) ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಈಕೆ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಆಧಿಪತ್ಯ ನಡೆಸುವ ದೇವತೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
.
- ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆ :
ಜಾನಪದ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆ ಜೀವಿಗಳ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ದೇವತೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ರಾತ್ರಿ ಶಟಗೆವ್ವನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬಂದು ಮಗುವಿನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಮಗು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಂಬಿಕೆ.
ಈ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಯಾರೂ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ "ಶಟಗೆವ್ವ ಬರೆದ ಬರಹ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ" ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
.
- ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಚರಣೆ (ಷಷ್ಠಿ ಪೂಜೆ) :
ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ:
ಸತಿ ಪೂಜೆ/ಸೆಟ್ಟಿ ಪೂಜೆ: ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಐದನೇ ಅಥವಾ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ಬಾಣಂತಿಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ: ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ ಅಥವಾ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹರಡಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೇಖನಿ (ಪೆನ್ನು) ಮತ್ತು ಕಾಗದವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಶಟಗೆವ್ವನು ರಾತ್ರಿ ಬಂದು ಆ ವಿಭೂತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
.
- ದೇವತೆಯ ಸ್ವರೂಪ :
ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾಣಂತಿಯರ ಮನೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಕೆಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಕೆ ದುಷ್ಟ ದೇವತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ 'ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ' (Guardian Deity) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ :
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಮರಣ ದರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ, ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲದೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಆಚರಣೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
.
ಕರಿ ಕಲ್ಲು: ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ರೂಪವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಲದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಿ ಕಲ್ಲನ್ನೇ 'ಶಟಗೆವ್ವ' ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಣಂತಿ ಹಬ್ಬ: ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಆರನೇ ದಿನ ಬಾಣಂತಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಜ್ಜೆ ರೊಟ್ಟಿ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣು) ತಯಾರಿಸಿ ಶಟಗೆವ್ವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಶಟಿ ಹಬ್ಬ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
