ದಯಮಾಡಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ
ಕೊನೆವರೆಗೂ ಓದಿರಿ
*ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 3 ಗಂಟೆ. ಚೆನ್ನೈ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. – ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಬಿಸಿ ಇಡ್ಲಿ*
ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ತುಂಬ ಜನರು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ—ವಯಸ್ಸು 78. ಬಿಳಿ ಧೋತಿ, ಬಿಳಿ ಅಂಗಿ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಬುಟ್ಟಿ. ಆ ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬಾ ಹಬೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಇಡ್ಲಿಗಳು.
“ಇಡ್ಲಿ… ಬಿಸಿ ಇಡ್ಲಿ… ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ… ಕೇವಲ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ…”
ಯಾರೂ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು 2025. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಈಗ ಚಾಕ್ಲೆಟ್ ಕೂಡ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇಡ್ಲಿಯಾ? ಜನ ಅವನನ್ನು ಹುಚ್ಚನೆಂದು ನಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನನ್ನ ಹೆಸರು ಅರವಿಂದ್. ನಾನು ಐಟಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ರಾತ್ರಿ ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಎಸಿ ಕಾರು. ಹೊಟ್ಟೆ ಚುರುಚುರು . ಆದರೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿಯ ಬೆಲೆ ₹50.
ಆ ವೃದ್ಧನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಇಡ್ಲಿಗಳು. ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತೇವ.
ನಾನು ಇಳಿದೆ. “ತಾತ, ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಇಡ್ಲಿ? ನಷ್ಟ ಆಗೋದಿಲ್ಲವೇ?”
ಅವನು ನಕ್ಕ. “ಮಗನೇ, ಇದು ನಷ್ಟ ಅಲ್ಲ. ಲಾಭ.”
“ಹೇಗೆ ತಾತ? ಅಕ್ಕಿ ಬೆಲೆ, ಗ್ಯಾಸ್ ಬೆಲೆ… ಒಂದು ಇಡ್ಲಿಗೇ ಕನಿಷ್ಠ ₹5 ಖರ್ಚು ಬರುತ್ತದೆ. ನೀವು ₹1ಕ್ಕೆ ಮಾರ್ತೀರಾ?”
ಅವನು ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ. “ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳ್ತೀನಿ.”
“1975. ಆಗ ನನಗೆ 25 ವರ್ಷ. ರೈಲ್ವೆ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ. ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹100 ಸಂಬಳ. ಒಂದು ದಿನ ಭಾರೀ ಮಳೆ. ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲ. ಹಣ ಇಲ್ಲ. ಮೂರು ದಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದೆ. ಸ್ಟೇಷನ್ ಬೆಂಚ್ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿತ್ತು.”
“ಆಗ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು ಬಂದಳು—ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿ ಮಾರ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಒಂದು ಇಡ್ಲಿ. ಅವಳು ನನ್ನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸಿ, 4 ಇಡ್ಲಿ ತಿನ್ನಿಸಿದಳು. ಹಣ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.”
“ನಾನು ಅತ್ತೆ… ನನ್ನ ಬಳಿ ಹಣ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ. ಆಗ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು— ‘ಮಗನೇ, ನಾನು ಕೂಡ ಒಮ್ಮೆ ಹಸಿದಿದ್ದೆ. ಆಗ ಯಾರೋ ನನಗೆ ಊಟ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ನಾನು ಒಂದು ವ್ರತ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ: ನಾನು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಇಡ್ಲಿ ಮಾರ್ತೀನಿ, ಹಸಿದವರು ತಿನ್ನಲಿ ಅಂತ. ನೀನು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ಹಸಿದವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಊಟ ಕೊಡ್ತೀಯಾ ಅಂತ ಮಾತು ಕೊಡು.’”
ವೃದ್ಧನು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಂಡ.
“ಅವಳು 1995ರಲ್ಲಿ ಸತ್ತಳು. ಸಾಯುವ ಮುಂಚೆ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಕೇಳಿದಳು, ‘ನಿನ್ನ ಮಾತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ?’ ನಾನು ‘ಹೌದು’ ಎಂದೆ.”
“ಆಮೇಲೆ ನಾನು ರೈಲ್ವೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮೂರು ಮನೆಗಳು. ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ 1995ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ—ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3 ಗಂಟೆಗೆ—100 ಇಡ್ಲಿಗಳು. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ. ಇದೇ ಸ್ಟೇಷನ್ನಲ್ಲಿ. 30 ವರ್ಷ.”
