ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವ (ಪರ್ಯೂಷಣ ಮಹಾಪರ್ವ) ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾದುದು. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿ (ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮರುದಿನ)ಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆವರೆಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.
ದಶಲಕ್ಷಣ ಧರ್ಮಗಳು: ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಹತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು
ಈ ಪರ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಹತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ನೈತಿಕ ಗುಣಗಳ (ಧರ್ಮಗಳ) ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ:
1. ಉತ್ತಮ ಕ್ಷಮಾ: ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಕ್ಷಮಾಗುಣವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
2. ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ದವ: ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಗರ್ವವನ್ನು ತೊರೆದು ವಿನಯಶೀಲರಾಗುವುದು.
3. ಉತ್ತಮ ಆರ್ಜವ: ಮನಸ್ಸು, ವಚನ ಮತ್ತು ಕಾಯದಲ್ಲಿ (ತ್ರಿಕರಣ ಶುದ್ಧಿ) ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಸರಳ ಹಾಗೂ ನೇರವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು.
4. ಉತ್ತಮ ಶೌಚ: ಲೋಭವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
5. ಉತ್ತಮ ಸತ್ಯ: ಸತ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಲೋಕಹಿತಕರ ಮಾತನ್ನು ಆಡುವುದು, ಅಸತ್ಯದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು.
6. ಉತ್ತಮ ಸಂಯಮ: ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು.
7. ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು: ಕರ್ಮಗಳ ನಿರ್ಜರೆಗಾಗಿ (ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಲು) ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವುದು.
8. ಉತ್ತಮ ತ್ಯಾಗ: ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದಾನ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
9. ಉತ್ತಮ ಆಕಿಂಚನ್ಯ: ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ ಹಾಗೂ ಮಮತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
10. ಉತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ: ಸಂಯಮಯುಕ್ತ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ನಿರಂತರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ: ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ತನ್ನ ಒಳಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೋಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು (ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ) ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕಾಲವಿದು.
ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ: ಶ್ರಾವಕರು ಕಠಿಣ ಉಪವಾಸ, ಏಕಾಸನ ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ) ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಷಮಾವಾಣಿ (ಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದುಕ್ಕಡಂ): ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಈ ಮಹಾಪರ್ವದ ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನದಂದು ‘ಕ್ಷಮಾವಾಣಿ’ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಿತು ಅಥವಾ ಅರಿಯದೆ ತಾವು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತಾ “ಮಿಚ್ಛಾಮಿ ದುಕ್ಕಡಂ” ಎಂದು ಆಲಂಗಿಸಿ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
“ಕ್ಷಮೆಯೆಂಬುದು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಮಂತ್ರ. ಕೋಪವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಸಾಧಿಸುವುದೇ ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವದ ಪರಮ ಸಾರ.”
ಪ್ರಸ್ತುತಿ : ಅಶೋಕ ಚಿಕ್ಕಪರಪ್ಪಾ
ಪತ್ರಕರ್ತ, ಅನುವಾದಕ
