ಉತ್ತಮ ಸಂಯಮ: ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನದ ಕೀಲಿ ಕೈ

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ದಶಲಕ್ಷಣ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯದಾಗಿ ಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಧರ್ಮವೇ 'ಉತ್ತಮ ಸಂಯಮ'. 'ಸಂಯಮ' ಎಂದರೆ ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಸಂಯಮ ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಸಂಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಯಮ (ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ): ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸ (ನಾಲಿಗೆ), ಘ್ರಾಣ (ಮೂಗು), ಚಕ್ಷು (ಕಣ್ಣು) ಮತ್ತು ಶ್ರೋತ್ರ (ಕಿವಿ) ಎಂಬ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯ ಸುಖಗಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ, ವಿವೇಕದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೇ ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಯಮ.
ಪ್ರಾಣ ಸಂಯಮ (ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆ): ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಣವಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಜೀವಿಗೂ ಮನಸ್ಸು, ವಚನ ಅಥವಾ ಕಾಯದಿಂದ (ದೇಹದಿಂದ) ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಕರುಣೆ ತೋರುವುದೇ ಪ್ರಾಣ ಸಂಯಮ.

ಉತ್ತಮ ಸಂಯಮದ ಆಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವ

ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ: ಚಂಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸೇ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಮೂಲ. ಸಂಯಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದಾಗ ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಲಭ್ಯ.
ಕರ್ಮ ನಿರ್ಜರೆ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಸಿವಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗದೆ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಕರ್ಮಗಳ ಬಂಧನ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಮಚಿತ್ತತೆ: ಸುಖ-ದುಃಖ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ, ಅಪಮಾನ- ಸನ್ಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಇರಲು ಸಂಯಮವು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ.

"ಬಾಹ್ಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮದೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ನಿಜವಾದ ವೀರತ್ವ."

ಪ್ರಸ್ತುತಿ : ಅಶೋಕ ಚಿಕ್ಕಪರಪ್ಪಾ

ಪತ್ರಕರ್ತ - ಅನುವಾದಕ