ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ, ಗಿಜಿಗುಡುವ ಮತ್ತು ಸದಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿನಗರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ರಸೆಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂವು, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ವ್ಯಾಪಾರ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯಿಂದ ನಮಾಜಿನ ಕರೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾದ ಗೋಪುರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಸೆಪಿಂಗ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಬಾಬ್, ಬಿರಿಯಾನಿ, ಸಮೋಸಾ, ಫಾಲೂದಾ ಮತ್ತು ಚಹಾದ ಪರಿಮಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಶಿವಾಜಿನಗರ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಇತಿಹಾಸ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ, ವಲಸೆ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಆಹಾರ ಪರಂಪರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರುವ ಜೀವಂತ ನಗರಪ್ರದೇಶ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬೆರೆತಿರುವ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ ಬನ್ನಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ಇತಿಹಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಮಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
ಶಿವಾಜಿನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು?
ಇಂದಿನ ಶಿವಾಜಿನಗರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ Blackpally, Tasker Town ಮತ್ತು Dandu ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1956ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಎನ್.ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಇದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಅವರ ತಂದೆ ಶಹಾಜಿ ಭೋಸಲೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಬಹಳ ಮಂದಿ ದರ್ಜಿಯವರು ಇಂದಿಗೂ ಇರುವ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು — Blackpally!
ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ Blackpally ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ. ಒಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಅಕ್ಕಿ ಪಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಯು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದರಿಂದ Bili Akki Palli ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಂತರ Blackpally ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಎಸ್.ಕೆ. ಅರುಣಿ ಅವರು “Blackpally” ಎಂಬುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ John Blakiston ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, Blackpally ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲ. ಇದೇ ಇತಿಹಾಸದ ಸೊಗಸು!
1800ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಬೆಂಗಳೂರು
ಇಂದಿನ ಶಿವಾಜಿನಗರವು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ರೂಪಿಸಿದ ಮೂಲ ಪೇಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದಿನಂತೆ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿನಗರವು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ 1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ Bangalore Cantonment ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರವೊಂದರಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು. 1806ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ ಕ್ಯಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರದೇಶ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು . 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸೈನಿಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಸತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವೂ ವಸತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು.
