ಮಳೆ, ಹಸಿರು, ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತ, ರಕ್ಷಾಬಂಧನ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ… ಹೀಗೆ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದರಂತೆ ಹಬ್ಬಗಳು, ಪೂಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ.ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪೂಜೆ-ವ್ರತಗಳ ತಿಂಗಳಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ, ದಾನ-ಧರ್ಮ, ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾಲವೂ ಹೌದು.
ಶ್ರಾವಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪೌರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಂದ್ರನು ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಶ್ರಾವಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಜುಲೈ–ಆಗಸ್ಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದರ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರವಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಆಲಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ, ವೇದ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನ ಮತ್ತು ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ ಶಿವನಿಗೆ ಏಕೆ ವಿಶೇಷ?
ಶ್ರಾ
ವಣ ಮಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಆರಾಧನೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲವೆಂದು ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಶ್ರಾವಣ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಾಸ. ಸಮುದ್ರಮಂಥನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಶಿವನು ಲೋಕದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವು ಶ್ರಾವಣದ ಶಿವಾರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಷದ ಉರಿಯನ್ನು ತಣಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವದಳಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವುದು, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರದ ಮಹತ್ವ
ಶ್ರಾವಣದ ಸೋಮವಾರಗಳು ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖ, ಪತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ, ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವತಿಯರು ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರ ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಉಪವಾಸ, ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ, ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ, ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆ, ಮಂತ್ರಜಪ ಮತ್ತು ಶಿವಪುರಾಣ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ ಮಳೆಗಾಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಸೊಪ್ಪು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಾಳುಗಳು ಮುಂತಾದ ಸರಳ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಯಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಾವಣದ ಆಹಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ “ದೇಹ ಶುದ್ಧೀಕರಣ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಳ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
