ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಕ-ಶ್ರಾವಕಿಯರು ಉಪವಾಸ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲೂ ಸಹ ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಿನಶಾಸನ ದೇವಿಯರನ್ನು (ಯಕ್ಷಿಯರನ್ನು) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಶಾಸನ ದೇವತೆಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಧರ್ಮಚಕ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಜಿನಶಾಸನವನ್ನು ಕಾಯುವ ದೇವಿಯರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಯಕ್ಷಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ಜಿನಶಾಸನ ಯಕ್ಷಿಯರು
- ಮೊದಲ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ (ಆದಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಥಮ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಆದಿನಾಥರ (ಋಷಭದೇವ) ಶಾಸನ ದೇವಿಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ. ಇವರ ಆರಾಧನೆಯು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಎರಡನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ದೇವಿ (ನೇಮಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
22ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ನೇಮಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಯಕ್ಷಿ ಈ ದೇವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮೂರನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಗೌರಿ ದೇವಿ (ಶ್ರೇಯಾಂಸನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
11ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಶ್ರೇಯಾಂಸನಾಥರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ ದೇವಿಯು ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಿ (ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
7ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಸುಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರ ಯಕ್ಷಿ ಈ ದೇವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಇವರ ಸ್ಮರಣೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
- ಐದನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಅನಂತಮತಿ ದೇವಿ (ಅನಂತನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
14ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಅನಂತನಾಥರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯಾದ ಅನಂತಮತಿ ದೇವಿಯು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
- ಆರನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿ (ಚಂದ್ರಪ್ರಭು ತೀರ್ಥಂಕರರು):
8ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಚಂದ್ರಪ್ರಭು ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಯಕ್ಷಿ ಈ ದೇವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
- ಏಳನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿ (ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
23ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯ ಯಕ್ಷಿ. ಇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ವಿಘ್ನಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
20ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಮುನಿಸುವ್ರತ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಯಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ದೇವಿಯು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕರುಣಿಸುವ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ – ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾಯಿನಿ ದೇವಿ (ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿ ತೀರ್ಥಂಕರರು):
24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಾಸನ ದೇವಿಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾಯಿನಿ ದೇವಿ. ಇವರ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಗುಣ ಪೂಜೆ: ಜೈನ ಆರಾಧನೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವ
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಆರಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ.
ಗುಣ ಪೂಜೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ: ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಆಸೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಹಾಗೂ ಶಾಸನ ದೇವಿಯರ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು (ಗುಣ ಪೂಜೆ) ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿತರಾಗತ್ವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರ: ತೀರ್ಥಂಕರರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ, ಮತ್ತು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜಿನ ಪೂಜೆ.
ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗ: ಶಾಸನ ದೇವಿಯರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವಾಗ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕರ್ಮಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರ ಸಾಧಿಸುವುದೇ ಈ ನವರಾತ್ರಿ ಆರಾಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತಿ :
ಅಶೋಕ ಚಿಕ್ಕಪರಪ್ಪಾ
ಪತ್ರಕರ್ತ – ಅನುವಾದಕ
