ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ, ಕೃಷ್ಣಂ ವಂದೇ ಜಗದ್ಗುರುಂ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕರನ್ನು, ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅನಾಥರಕ್ಷಕ, ಧೀನಬಂಧು, ಆಪತ್ಬಾಂಧವ, ಕರುಣಾಸಿಂಧು, ಬಡವರ ಬಂಧು, ಜಗದೋದ್ಧಾರಕ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಪದಗಳಾಗದೆ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವರ್ಥವಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ಯಾರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಹೆಸರು ಒಂದೇ — ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ!

ಪ್ರೀತಿಯ ಕಳ್ಳ, ನವನೀತ ಚೋರ, ಚಿತ್ತಚೋರ, ಗಿರಿಧರ, ಮುರಳೀಧರ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ, ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ, ಜಗದ್ಗುರು… ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಜನರು ಕರೆದ ಹೆಸರುಗಳಿಗೇ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ತುಂಟಾಟ ಮಾಡಿದವನು, ಗೋಪಾಲನಾಗಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಿದವನು, ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಸಖ್ಯ ಬೆಳೆಸಿದವನು, ಪ್ರಿಯತಮನಾಗಿ ಪ್ರೇಮದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಸಿದವನು, ಅಣ್ಣನಾಗಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನ ಕಾಪಾಡಿದವನು, ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜೀವನದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಜಗದ್ಗುರು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ.

ಕಂಸನ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜಗದ್ಗುರು

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಥುರೆಯ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಕಂಸನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂಗಿ ದೇವಕಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಎಂಟನೇ ಮಗುವಿನಿಂದಲೇ ತನ್ನ ವಧೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಂಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಮಮಕಾರವನ್ನೂ ಮರೆತ ಕಂಸ, ದೇವಕಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿ ವಸುದೇವರನ್ನು ಮಥುರೆಯ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವಕಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ ಎಂಟನೇ ಮಗುವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಲೀಲೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಂದು, ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ಕಂಸನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ಗೋಕುಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕೆಂದು ವಸುದೇವರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಪರೀತ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನವಜಾತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಗೋಕುಲಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಲ್ಲಿ ನಂದರಾಜ ಮತ್ತು ಯಶೋಧೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾರೆ, ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಸುದೇವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ದೇವಕಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ತಾಯಿ; ಯಶೋಧೆ ಆತನನ್ನು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತಾಯಿ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಯ್ತನದ ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಹೌದು.

ತುಂಟ ಬಾಲಕನಿಂದ ಜಗದ್ಗುರುವಿನವರೆಗೆ

ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲ್ಯವೆಂದರೆ ತುಂಟಾಟ, ಆಟ, ನಗು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಲೋಕ. ಬೆಣ್ಣೆ ಕದಿಯುವುದು, ಮೊಸರು ಕದಿಯುವುದು, ಗೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು, ಕೊಳಲು ಊದುವುದು, ಗೋಪಿಕೆಯರೊಂದಿಗೆ ಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡುವುದು…

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ನಡೆಸಿದ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿರಿಯರವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಕೃಷ್ಣ ಮುಂದೆ ಕಂಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಮಥುರೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ದ್ವಾರಕೆಯ ರಾಜನಾಗಿ, ಮಹಾಭಾರತದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಿಂತು, ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೃಷ್ಣನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ — ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಆಟ ಕಲಿಸಿದವನು, ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯ ಅರ್ಥ ಕಲಿಸಿದವನು, ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜತಂತ್ರ ಕಲಿಸಿದವನು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜೀವನದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಕಲಿಸಿದವನು!

 ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ ?

ದುಷ್ಟರ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎಂಟನೇ ಅವತಾರವಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನಿಸಿದ ದಿನವನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ, ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ ಅಥವಾ ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಭಾರತದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ವಿವಿಧ ಪಂಚಾಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಾರಣ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಬಹುದು.

ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಬಹುಳ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಂದು ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಕೆಲವು ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣನ ಹೆಜ್ಜೆ!

ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಗೆ ಎರಡು–ಮೂರು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುವ ಚಕ್ಕುಲಿ, ಕೋಡುಬಳೆ, ನಿಪ್ಪಟ್ಟು, ತೇಂಗೊಳಲು, ಮುಸ್ಸೋರೆ, ಒಬ್ಬಟ್ಟು, ಲಾಡು, ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್, ಕೊಬ್ಬರಿ ಮಿಠಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಮನೆಯನ್ನು ತಳಿರು-ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಳಸಿ ದಳಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾಡಿದ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಮನೆಯ ಮುಂದಿರುವ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ದೇವರ ಮನೆಯವರೆಗೂ ಪುಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ರಂಗೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ನೋಡಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ರಂಗೋಲಿಯಲ್ಲ —
“ಕೃಷ್ಣ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ” ಎಂಬ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ!

ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮುತ್ತೈದೆಯರನ್ನು ಕರೆದು ಅರಿಶಿನ–ಕುಂಕುಮದೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಬಾಗಿಣ ನೀಡಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಸಾದ ಸೇವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣನ ಜನನದ ಸಮಯವಾದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಯುವುದು ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರ

ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಪುಟ್ಟ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು, ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳ ಕೃಷ್ಣ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದು, ಹೂವು ಮತ್ತು ಪತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, 108 ತುಳಸಿ ದಳಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬೆಣ್ಣೆ, ಮೊಸರು, ಹಾಲು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವೇಷ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸುವುದಂತೂ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುದ್ದಾದ ದೃಶ್ಯ! ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನವಿಲುಗರಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ಹಿಡಿದು, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಹಾರ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವಾಗ ನೋಡುವವರ ಮುಖದಲ್ಲೂ ನಗು ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ… ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಯ ನೆನಪು

ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲ್ಯದ ಬೆಣ್ಣೆ–ಮೊಸರು ಕದಿಯುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ ಅಥವಾ ದಹಿ ಹಂಡಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಅಥವಾ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಯುವಕರು ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ನಿಂತು ಮಾನವ ಪಿರಮಿಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಲಿರುವವರು ನೀರು ಎರಚುವುದು, ಹಾಡು-ಕುಣಿತ, ಘೋಷಣೆಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಪದ ಉತ್ಸವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಆಟವಲ್ಲ. ಸಹಕಾರ, ತಂಡದ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.

ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಛಪ್ಪನ್ ಭೋಗ್’ ವಿಶೇಷ!

ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಥುರಾ, ವೃಂದಾವನ, ಗೋಕುಲ, ನಂದಗಾಂವ್, ಬರ್ಸಾನಾ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮವೇ ವಿಭಿನ್ನ. ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೂವು ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಝಾಂಕಿ, ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ರಾಸಲೀಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಸಲೀಲೆ, ಭಜನೆ, ಝಾಂಕಿ ಮತ್ತು ದಹಿ ಹಂಡಿಯಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ ‘ಛಪ್ಪನ್ ಭೋಗ್’ ವಿಶೇಷ.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ 56 ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿ-ತಿನಿಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಛಪ್ಪನ್ ಭೋಗ್. ಈ 56 ಬಗೆಯ ಭೋಗ್‌ಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಕೃಷ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ವಸುದೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಂಭ್ರಮ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜನನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ, ಶಂಖನಾದ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ‘ಜೈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ’ಘೋಷಣೆಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತವೆ. ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ವೃಂದಾವನದ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಭಕ್ತಿ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಕಲೆ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ.

ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನವಗ್ರಹ ಕಿಟಕಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಹುಲಿ ವೇಷದ ಕುಣಿತ, ತಾಳಮದ್ದಳೆ, ಚಂಡೆ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಮೊಸರು ಗಡಿಗೆ ಒಡೆಯುವ ವಿಟ್ಲಪಿಂಡಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಸ್ಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿ

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ಕಾನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನವಿಡೀ ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಯ ನಂತರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಸ್ಕಾನ್ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 108 ಬಗೆಯ ನೈವೇದ್ಯ, ಅಭಿಷೇಕ, ರಾಧಾ–ಕೃಷ್ಣರ ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ರಸಪ್ರಶ್ನೆ, ಚಿತ್ರಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ರಂಗೋಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ಚೈತನ್ಯ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನಗರ ಸಂಕೀರ್ತನೆ ನಡೆಯುವುದು ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ.

“ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ” ಮಂತ್ರದ ಜಾಗತಿಕ ಪಯಣ

ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ ಕೃಷ್ಣ ಹರೇ ಹರೇ ।
ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ರಾಮ, ರಾಮ ರಾಮ ಹರೇ ಹರೇ ॥

ಈ ಮಹಾಮಂತ್ರವು ಇಂದು ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ., ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ತನ ಪರಂಪರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಈ ಮಂತ್ರವು ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದೇವರೇ? ಇಲ್ಲ… ಬದುಕಿನ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ!

ಕೃಷ್ಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪಾಠ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಕಿಗೆ ಮಗ. ಯಶೋಧೆಗೆ ಮುದ್ದಿನ ಕಂದ. ನಂದನಿಗೆ ಮಗ. ಬಲರಾಮನಿಗೆ ತಮ್ಮ. ಗೋಪಾಲಕರಿಗೆ ಗೆಳೆಯ. ಗೋಪಿಕೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಿಯತಮ. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಗೋಪಾಲಕ. ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಅಣ್ಣ. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಗೆಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಾರಥಿ. ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ. ಧರ್ಮದ ಪರ ಹೋರಾಡುವವರಿಗೆ ರಕ್ಷಕ. ಅಧರ್ಮದ ಪರ ನಿಂತವರಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣನು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ರಾಜತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಯಾವ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವೇನು, ಸೋಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದವನು. ಅರ್ಜುನನ ಮನಸ್ಸು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿದಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ನೀಡಿದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಜ್ಞಾನ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇವಲ “ದೇವರು” ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, “ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಜಗದ್ಗುರು” ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ.

ಕೃಷ್ಣನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥ!

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಸರು ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೋಪಾಲ — ಗೋವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದವನು.
ಗೋವರ್ಧನಧಾರಿ — ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿದವನು.
ಮುರಳೀಧರ — ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿದವನು.
ನವನೀತಚೋರ — ಬೆಣ್ಣೆಯ ಕಳ್ಳ.
ಗಿರಿಧರ — ಗಿರಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.
ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ — ಅರ್ಜುನನ ಸಾರಥಿ.
ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ — ದ್ವಾರಕೆಯ ಅಧಿಪತಿ.
ಜಗದ್ಗುರು — ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡಿದ ಗುರು.

ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಗು, ಗೆಳೆಯ, ಪ್ರೇಮಿ, ಸಹೋದರ, ರಾಜ, ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞ, ಯೋಧನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಜಗದ್ಗುರು — ಇಷ್ಟೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳು! ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿರಬಹುದು.

ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಏನು?

ಕೃಷ್ಣನ ಬದುಕನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಂದಲ್ಲ, ಹಲವು ಜೀವನ ಪಾಠಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಕುಗ್ಗಬಾರದು. ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವೂ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಬೇಕು. ಅಧರ್ಮದ ಎದುರು ಮೌನವಾಗಿರಬಾರದು. ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಾರದು. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಗೀತೆಯ ಸಂದೇಶ.

ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಯಿಂದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯವರೆಗೆ…

ಒಂದು ಕಡೆ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಪುಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಗೋಕುಲದ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದಿಯುವ ತುಂಟ ಕೃಷ್ಣ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಗೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಕೊಳಲು ಊದುವ ಕೃಷ್ಣ. ಅದೇ ಕೃಷ್ಣ ಮುಂದೆ ಕಂಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಕೃಷ್ಣ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಭಾರತದ ರಾಜತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪಾತ್ರ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತೊಂದಿರಬಹುದೇ?

ಅಂದಿಗೂ… ಇಂದಿಗೂ… ಎಂದೆಂದಿಗೂ… ಕೃಷ್ಣನೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ!

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದೇವರಲ್ಲ.

ಮಗುವಿಗೆ ಮುದ್ದಿನ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ. ತಾಯಿಗೆ ಮುದ್ದಿನ ಕಂದ. ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೃಷ್ಣ. ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಸಖ. ಗೋಪಾಲಕರಿಗೆ ಗೋಪಾಲ.
ದೀನರಿಗೆ ಬಂಧು. ಆರ್ತರಿಗೆ ರಕ್ಷಕ. ಧರ್ಮದ ಪರ ನಿಂತವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಾರಥಿ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಸುವವರಿಗೆ ಜಗದ್ಗುರು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆ ಕೇಳುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳುವುದಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ನಗಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕೈ ಹಿಡಿಯಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಬೇಕು? ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಕೃಷ್ಣನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ…

“ಕೃಷ್ಣಂ ವಂದೇ ಜಗದ್ಗುರುಂ!”

ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸ್ಮರಣೆ.

ಅಂದಿಗೂ… ಇಂದಿಗೂ… ಎಂದೆಂದಿಗೂ… ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಆದರ್ಶ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಜಗದ್ಗುರು!

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ, ಉಮಾಸುತ