ಮೈಸೂರಿನ ಕೆ.ಎಚ್.ಬಿ.ಐ. ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2026ರಂದು ಜೆಎಸ್‌ಎಸ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನ ನೂತನ ಕಟ್ಟಡ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಘನಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿ ಸಭಾಭವನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಚಿವ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ದೇಶ ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ  ಅವರ ಬೌದ್ಧಿಕ ದೀವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಬ್ರಿಟೀಷರ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಹೊರ ಬಾರದೇ ಇರುವುದು  ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವುದು ಅವಶ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ದೇಶ ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಮಕ್ಕಳ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ದೇವರ ಕೆಲಸ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಮತ್ತೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಿದ  ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಘನಲಿಂಗ ಶಿವಯೋಗಿ ಸಭಾಭವನ  ಸುಮಾರು ₹4.5 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು  ಅದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೇ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದವತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ದಿವ್ಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತೂರು ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರದ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ,  ಸಾಲೂರು ಬೃಹನ್ಮಠದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಶ್ರೀ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮಹಾಂತ ಶಿವಯೋಗಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮಠಾಧೀಶರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

ಮಾನ್ಯ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರು ರಾಜ್ಯದ ಘನವೆತ್ತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಔಪಚಾರಿಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಪಾಲಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾಗಿ  ಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪವರಿಂದ  ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೇ,  ಸ್ಥಳೀಯ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾದ ಜಿ.ಟಿ. ದೇವೇಗೌಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೀಡಿ  ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ ಕೆ. ವಿವೇಕಾನಂದ ಅವರು ಮತ್ತೊಬ್ಬ  ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ ಕೆ.ಎಸ್. ನವೀನ್. ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ  ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳೇ ನಾಳಿನ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅಂತಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವಾಗಿರುವಾಗ,  ಹೇಳೀ ಕೇಳಿ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಠವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?

ಈ  ಮಠಗಳಿಗೆ  ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು, ಒಕ್ಕಲಿನವರು ಮತ್ತು ಇತರೇ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬರಲೇ ಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಮಗಳು ನಡಯಲೇ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆಗಳು ಬಾರಿಸಲೇ ಬೇಕು, ಮಂಗಳಾರತಿ ಆಗಲೇ ಬೇಕು, ಆ ಮಂಗಳಾರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ನೀಡುವ ಹಣವನ್ನೇ  ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮಠ ಮಾನ್ಯಗಳು, ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಾಗುವಾಗ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಠದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ  ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ  ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಉಧ್ಘಾಟಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ  ಉದ್ಧಟತನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಆ ಮಠದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಹೊಡಯದೇ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ,  ಅವರು ಉದ್ಭಾಟಿಸಿದ ಶಾಲೆ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯಲು ಆಗುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲಾ? ಶಾಲೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು  ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಉದ್ಧಾರವಾಗ್ತಾರೆ? ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕು.

ಇವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ಮತ ಪಂಥ, ಬಡವರು ಬಲ್ಲಿದರು ಎಂಬ ಬೇಧಬಾವವಿಲ್ಲದೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಣ್ಣಾ, ಅಕ್ಕಾ, ತಮ್ಮಾ, ತಂಗಿ ಎಂದು ಕೈ ಮುಗಿದು ಮತವನ್ನು ಕೋರಿ ಅವರಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಜಾತ್ಯಾತಿತರಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಇದೇ ರೀತಿಯ ಜಾತ್ಯಾತೀತೆಯನ್ನು  ಯಾವುದೇ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ನಡೆಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ? ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ?

ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದು ಸ್ವತಃ ವಿವಾದದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಂಪರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ದೇವಾಲಯ, ಮಠ, ಗುರುಕುಲ, ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವೇನು? ಮೆಕಾಲೆಗೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸರಿಯೇ?

ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ರ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮೆಕಾಲೆಗೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಇರಲಿಲ್ಲವೇ?

ಮೆಕಾಲೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಥಾಮಸ್ ಬಾಬಿಂಗ್ಟನ್ ಮೆಕಾಲೆಯ 1835ರ Minute on Indian Education ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು.  ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಲಸಗಾರರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನಿಂದ ಕರೆತರುವುದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಧುನಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಗುಮಾಸ್ತರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಹಳ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ, ನಮ್ಮ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ದತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬದಲಾಗಿ ಮಿಷಿನರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪಾದ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಿರುವ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸ

ಆದರೆ ಆಂಗ್ಲರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಶತ  ಶತಮಾನಗಳ ಮುನ್ನವೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಗುರುಕುಲಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು, ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು, ತೋಲ್ಗಳು, ಚತುಷ್ಪದಿಗಳು, ಅಗ್ರಹಾರಗಳು, ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಗಳು, ಮಠಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳು, ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸರಣದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. NCERTಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಧ್ಯಾಯವೂ ಮನೆ, ದೇವಾಲಯ, ಪಾಠಶಾಲೆ, ತೋಲ, ಚತುಷ್ಪದಿ ಮತ್ತು ಗುರುಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುರುಕುಲ ಎಂದರೇನು?

ಇಂದಿನ ಶಾಲೆಯಂತೆ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಗುರುಕುಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರು ಒಂದೇ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಕಲಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಗುರುಕುಲ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುರುಗಳ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿದ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಶಿಸ್ತು, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. UGCಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಯೂ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವ್ಯಾಕರಣ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

NCERT ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇತಿಹಾಸ, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೀಮಾಂಸೆ, ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಪಶುಪಾಲನೆ, ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಯೋಗ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಧ್ಯಯನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಶಿಷ್ಯರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಅಂದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡದೇ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಹಾಗಾದರೆ ಗುರುಕುಲಗಳು ಎಷ್ಟಿದ್ದವು?

“ಮೆಕಾಲೆಗೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಲಕ್ಷ ಗುರುಕುಲಗಳಿದ್ದವು” ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ,  19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ

ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಮನ್ರೋ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1822–25ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಿತು.

ಆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ:

• 11,575 ಶಾಲೆಗಳು
• 1,094 ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು/‘ಕಾಲೇಜುಗಳು’
• ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,57,195 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
• ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 5,431 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು

ಇದ್ದವು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಆ ಕಾಲದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಬಹುಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 551 ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7,194 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಅಂಕಿ.

ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳ ಜಾಲ

ವಿಲಿಯಂ ಆಡಂ 1835ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂದಾಜು ಉಲ್ಲೇಖವಾಯಿತು. ಇದು ನಿಖರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಲ್ಲ; ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಅಂದಾಜು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆಡಂ ಅವರ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 40 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತಿ 400 ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಕಾಲೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ  ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ ಹೇಳಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದವು. NCERT ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ದೇವಾಲಯಗಳು ಜ್ಞಾನಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು, ಘಟಿಕಾಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಠಗಳು ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಗಳು – ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೂರ್ವರೂಪ?

ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇತಿಹಾಸ ಇನ್ನೂ ವಿಶೇಷ. ಘಟಿಕಾ ಅಥವಾ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 929–930ರ ಕಾಲದ ಕಲಸಿನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಾಸನಗಳು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.  ಕೆಲವು ಘಟಿಕಾಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬ ವಿವರಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.  ಅಂದರೆ, ಇಂದಿನ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ + ಹಾಸ್ಟೆಲ್ + ಗ್ರಂಥಾಲಯ + ಶಿಕ್ಷಕರು ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲೇಜುಗಳು

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸನಗಳು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ BharatSHRI ದಾಖಲಿಸಿರುವ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಎಣ್ಣಾಯಿರಂ ಶಾಸನವು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಕರಣ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕುರಿತ ವಿವರಗಳೂ ಶಾಸನದಲ್ಲಿವೆ.  1076ರ ತಿರುಮುಕ್ಕುಡಲ್ ಶಾಸನವು ದೇವಾಲಯದ ಆದಾಯದಿಂದ ವೇದ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಡೆಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ:

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಒಂದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರ. ಅಗ್ರಹಾರ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ತಾಳಗುಂದದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸನಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ವೇದ, ವೇದಾಂತ, ಛಂದಸ್ಸು, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಊಟ ಹಾಗೂ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದ್ದುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೇ ವಿದ್ಯೆಯ ಗಂಟೆಯೂ ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಮಠಗಳು ಏಕೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಂದವು?

ಮಠಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದ್ದು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ, ಅನ್ನ, ಗ್ರಂಥಪಠನ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ತತ್ತ್ವಚರ್ಚೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಠಗಳು ತೊಡಗಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಠ, ಅಗ್ರಹಾರ, ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಾಸನಾಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.  ಇದರ ಆಧುನಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಂಪರೆ.

ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಅಕ್ಷರ ದಾಸೋಹ

JSS ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುತ್ತೂರು ಮಠದ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಟುವಟಿಕೆ 1954ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.  JSSನ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1954ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಸಮಾಜದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲ. ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿ ಇದೆ. ಒಂದೆಡೆ ದೇವಾಲಯ–ಮಠಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.  ಹಾಗಾಗಿ ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ—ಇವೆರಡನ್ನೂ ಏಕೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು?

ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆಯೂ ಮೊಳಗಲಿ… ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆಯೂ ಮೊಳಗಲಿ!

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವೇದ ಪಠಣ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಅದೇ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ತರ್ಕ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವೂ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಮಠದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಜೊತೆಗೆ ಅಕ್ಷರದಾಸೋಹ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಅಗ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ವಾಸಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿರಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆಯೋ, ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆಯೋ? ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇರಲಿ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಇರಲಿ, ಮಠದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಇರಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಇರಲಿ. ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯಾವ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪಂಥ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯವರಾದರೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು.

ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು  ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ, ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾತೃಭಾಷೆ, ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆ, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾತು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸರಿ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಆ ಶಾಲೆಯ ಮೊದಲ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲೇ ಮೊಳಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದವೂ ಇರಲಿ. ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದವೂ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಗಂಟೆ ಮೊಳಗಲಿ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ