ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ, ಐಟಿ ನಗರಿ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಮಹಾನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಈ ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವೆಂದರೆ ಅದರ ಶ್ರೀಮಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ. ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಪರಂಪರೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.ಅಂತಹ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವುದು ಬಸವನಗುಡಿಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವ. ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ, ದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಿಗ್ಗಜರಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಈ ಉತ್ಸವದ ಆರಂಭ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಭವ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಜೆಟ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದದ್ದು ಕೆಲ ಯುವಕರ ಉತ್ಸಾಹ, ಕನ್ನಡ–ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ ಬನ್ನಿ. ಬೆಂಗಳೂರು ಇತಿಹಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಮಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಯಾವಾಗ?
ಬಸವನಗುಡಿಯ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯ ಸಮೀಪದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ 1962ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮೊದಲ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ನಡೆಯಿತು. ಅಂದಿನ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಆರ್.ಎಂ. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಉತ್ಸವವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಚಿಂತಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿ ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ (ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.) ಅವರೂ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಿ. ಕಾಳಿಂಗರಾಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದ ಗುರುರಾಜುಲು ದಾಸರು ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಹರಿಕಥಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಈ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಯಾರು ಆರಂಭಿಸಿದರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗದು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಉತ್ಸವ ಹಿಂದೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಂಘ, ನಂತರ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಯುವಕ ಸಂಘವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಯುವಕರ ತಂಡದ ಪ್ರಯತ್ನವಿತ್ತು. ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿನಾಯಕ ಸೈಕಲ್ ಮಾರ್ಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕರಾದ ಜಿ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲ್, ಅವರ ಸಹೋದರ ಜಿ.ಕೆ. ಓಬಯ್ಯ, ಎ. ಮರಿಯಪ್ಪ, ಗಂಗಾಧರ್, ಶಿವಶಂಕರ್, ಸುಂದರ್ ಮುಂತಾದವರು ಕನ್ನಡ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುವಕರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.
ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಕು.ರಾ. ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ (ಕು.ರಾ.ಸಿ.) ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ವರದಿಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಕು.ರಾ. ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಉತ್ಸವದ ಅಧಿಕೃತ ಇತಿಹಾಸವು ಇದನ್ನು ಹಲವು ಯುವಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕು.ರಾ.ಸಿ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಈ ಉತ್ಸವ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾದ ವಿವರಣೆ.
ಸೈಕಲ್ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಳವಳಿ
ಇಂದಿನ ಭವ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಅದರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯ ವಿನಾಯಕ ಸೈಕಲ್ ಮಾರ್ಟ್ ಈ ಯುವಕರ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಯುವಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು.
