ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ, ತರ್ಪಣ, ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ತಿಥಿಗಳ ವಿಶೇಷತೆ
ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಜೀವನವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಮಾಜ, ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಋಣ-ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವನಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ಋಣಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಋಣ, ಋಷಿಋಣ, ಪಿತೃಋಣ, ಭೂತಋಣ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ/ಸಮಾಜಋಣ ಎಂಬ ಐದು ಋಣಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಐದು ಋಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಋಣ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಮುತ್ತಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವಜರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ. ಆ ಪಿತೃಋಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ, ಅನ್ನದಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಶ್ರಾದ್ಧ.
ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂಬ ಪದವೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲಭಾವ.
ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಣಾನಂತರದ ಆಚರಣೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಹಿಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ನಾವು ಇಂದು ಏನಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇದೆ ಎಂಬ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮನೋಭಾವ. ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ನಮಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜೀವನ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಸರಪಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ ನಾವು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಪಾರಂಪರಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪಿಂಡ, ತರ್ಪಣ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು; ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಕಾರಣ-ಫಲ ಸಂಬಂಧಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಎಂದರೇನು?
ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಅವಧಿಯೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಪಕ್ಷ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಭಾದ್ರಪದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿತೃಪಕ್ಷವನ್ನು ಹದಿನೈದು ತಿಥಿಗಳ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 16 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಿಥಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ?
ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾವ ಹಿಂದೂ ತಿಥಿಯಂದು ನಿಧನರಾದರು ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು
