ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಜೀವನವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಮಾಜ, ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಋಣ-ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವನಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ಋಣಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಋಣ, ಋಷಿಋಣ, ಪಿತೃಋಣ, ಭೂತಋಣ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ/ಸಮಾಜಋಣ ಎಂಬ ಐದು ಋಣಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಐದು ಋಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಋಣ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಮುತ್ತಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವಜರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ. ಆ ಪಿತೃಋಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ, ಅನ್ನದಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಶ್ರಾದ್ಧ.

ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂಬ ಪದವೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲಭಾವ.

ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಣಾನಂತರದ ಆಚರಣೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಹಿಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ನಾವು ಇಂದು ಏನಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇದೆ ಎಂಬ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮನೋಭಾವ. ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ನಮಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜೀವನ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಸರಪಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ ನಾವು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಪಾರಂಪರಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪಿಂಡ, ತರ್ಪಣ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು; ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಕಾರಣ-ಫಲ ಸಂಬಂಧಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಎಂದರೇನು?

ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಅವಧಿಯೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಪಕ್ಷ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಭಾದ್ರಪದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಂಚಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿತೃಪಕ್ಷವನ್ನು ಹದಿನೈದು ತಿಥಿಗಳ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 16 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಿಥಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ?

ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾವ ಹಿಂದೂ ತಿಥಿಯಂದು ನಿಧನರಾದರು ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು

ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಸರ್ವಪಿತೃ ಮೋಕ್ಷ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ

ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಿನ ತಿಳಿದ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದ ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿ ತರ್ಪಣ, ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಿಥಿ ತಿಳಿಯದವರಿಗೂ ಈ ದಿನ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಏಕೆ?

ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಲೋಕ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವಜರ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತೃಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದರಂತೆ ತಂದೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ: ತಂದೆ – ಅಜ್ಜ – ಮುತ್ತಜ್ಜ

ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ: ತಾಯಿ – ಅಜ್ಜಿ – ಮುತ್ತಜ್ಜಿ

ಎಂಬ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ,

ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.  ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಜೀವನದ ಋಣವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನ ಕಥೆ ಏಕೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ?

ಪಿತೃಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ದಾನವೀರ ಕರ್ಣನದ್ದು.

ಮಹಾಭಾರತದ ಕರ್ಣನು ಅಪಾರ ದಾನಶೂರನಾಗಿದ್ದ. ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ವಜ್ರ, ವೈಢೂರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಾಚಕರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಂಪರೆ.

ಕರ್ಣನು ಮರಣ ಹೊಂದಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಹಸಿವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡಿದರೆ ಆಹಾರದ ಬದಲು ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆ. ಏಕೆ ಹೀಗಾಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಪೂರ್ವಜರಿಗಾಗಿ ಅನ್ನ-ನೀರಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಈ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪ.

ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕೇಳಿದನೆಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅನ್ನ-ನೀರಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಪಿತೃಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆ. ಈ ಕಥೆಯ ವಿವರಗಳು ವಿವಿಧ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಜನಪದ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಥೆಯ ಸಂದೇಶವೇನು?

ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅನ್ನದಾನ, ನೀರಿನ ದಾನ, ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯೂ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ನೈತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?

ಪಾರಂಪರಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪಕ್ಷವನ್ನು ಅಪರಕರ್ಮ, ಪಿತೃಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು,

• ಮದುವೆ
• ಗೃಹಪ್ರವೇಶ
• ನಾಮಕರಣದಂತಹ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭ
• ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರದ ಆರಂಭ
• ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿ

ಮುಂತಾದ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವವರು ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧದ ಕರ್ತೃಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಧರಿಸದಿರುವುದು, ಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸದಿರುವುದು, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಉಗುರು ಕತ್ತರಿಸದಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ನಿಯಮಗಳೂ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ, ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಥ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ.

ಪಿತೃಗಳು ಯಾವುದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ

ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರು ತಮ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಾಗಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಲಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಲಿ, ಯಾರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಸಿದವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹಿರಿಯರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅನ್ನದಾನ, ನೀರಿನ ದಾನ, ಗೋಸೇವೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು, ಬಡವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು, ಅನ್ನ-ನೀರು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆಯೇ?

ಹೌದು. ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದು, ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ,

• ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡದಿರುವುದು
• ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪಾತ್ರೆ ಬಳಸುವುದು
• ಜೀರಿಗೆ ಬಳಸದಿರುವುದು
• ಕರೀ ಉಪ್ಪು ಬಳಸದಿರುವುದು
• ಸೋರೆಕಾಯಿ ಬಳಸದಿರುವುದು
• ಸೌತೆಕಾಯಿ ಬಳಸದಿರುವುದು

ಮುಂತಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.  ಶ್ರಾದ್ಧದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಾಂತ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬಹಳ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಯಾ, ಪ್ರಯಾಗ, ಬದರಿನಾಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃಕರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ, ಗಯಾ ಪ್ರಯಾಗ ಬದರಿನಾಥ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಸದ್ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಗಯಾದ ಪಿಂಡದಾನ ಪರಂಪರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಹಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಬಹುದೇ?

ಇದು ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮಹತ್ವವು ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಗೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ

1. ಸ್ವಯಂಪಾಕ ದಾನ

ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅವರ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ: ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ತರಕಾರಿ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವ ಸ್ವಯಂಪಾಕ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.

2. ಗೋವಿಗೆ ಆಹಾರ

ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಗೋವಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪಿತೃಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

3. ಅರಳಿ ಮರದ ಬಳಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅರಳಿ ಮರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ, ಮರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

4. ನೀರಿನ ತರ್ಪಣ

ನದಿ, ಹಳ್ಳ, ಕೊಳ ಮುಂತಾದ ಜಲಮೂಲಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಅಥವಾ ತರ್ಪಣ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.

5. ಅಶ್ರುತರ್ಪಣ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನೂ ಅಶ್ರುತರ್ಪಣ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ.

ಇದರ ಒಳಾರ್ಥ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದು, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮೌಲ್ಯವು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಹಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ.  ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಿಥಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ

ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಿಥಿಯೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ತಿಥಿಯಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನರಾದರೋ, ಆ ತಿಥಿಯಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇದೆ. ತಿಥಿ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತಿಥಿವಾರು ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ನೀಡಬಹುದು:

• ಪ್ರತಿಪದೆ : ಶುಕ್ಲ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯರ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನೂ ಈ ದಿನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದ್ವಿತೀಯೆ :  ಶುಕ್ಲ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ದ್ವಿತೀಯೆ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದನ್ನು ದೂಜ್ ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ತೃತೀಯೆ : ತೃತೀಯೆ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀಜ್ ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.
• ಚತುರ್ಥಿ : ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಪಂಚಾಂಗ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೂ ಈ ದಿನದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪಂಚಮಿ : ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂವಾರ ಪಂಚಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
• ಷಷ್ಠಿ : ಷಷ್ಠಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚಾತ್ ಶ್ರಾದ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಪ್ತಮಿ : ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವೇದ್ಯು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಚರಣೆಗಳೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.
• ಅಷ್ಟಮಿ : ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಧ್ಯಾಷ್ಟಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನವಮಿ — ಮಾತೃನವಮಿ : ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ನವಮಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವಿಧವಾ ನವಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪತಿಯಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಈ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.
• ದಶಮಿ : ದಶಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ.
• ಏಕಾದಶಿ — ಯತಿ ಮಹಾಲಯ : ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಯತಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದ್ವಾದಶಿ : ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳೂ ಈ ದಿನ ಬರುತ್ತವೆ.
• ತ್ರಯೋದಶಿ : ತ್ರಯೋದಶಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರಿಗೂ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಚತುರ್ದಶಿ — ಘಾತ ಚತುರ್ದಶಿ : ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ದಿನ. ಯುದ್ಧ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರಿಗಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ — ಮಹಾಲಯ / ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಿನ.

ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ನಿಧನರಾದವರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಿಥಿ ತಿಳಿಯದವರು, ಶ್ರಾದ್ಧ ತಪ್ಪಿಹೋದವರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ

ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ದಿನ

ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಮರಣದ ತಿಥಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲು ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶ.ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ,

• ತಂದೆ-ತಾಯಿ
• ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ
• ಮುತ್ತಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜಿ
• ಬಂಧು-ಬಳಗ
• ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಗಲಿದವರು
• ಹೆಸರು ಅಥವಾ ತಿಥಿ ತಿಳಿಯದ ಪೂರ್ವಜರು
• ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿ ತರ್ಪಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ “ಸರ್ವಪಿತೃ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದೇಕೆ?

ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಗೆಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಗೆ ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು  ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಕಾರ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಒಂದು ಮಾನವೀಯ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಏನು?

ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಊಟ ಹಾಕಬೇಕು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸೀಮಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಭಾವನೆಗಳಿವೆ:

• ಕೃತಜ್ಞತೆ  : ನಾನು ಇಂದು ಏನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಪಾತ್ರವಿದೆ.”
• ಸ್ಮರಣೆ :  ನಮ್ಮನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವರನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು.”
• ಕರ್ತವ್ಯ :  ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಜೀವನದ ಋಣವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತೀರಿಸಬೇಕು.
• ದಾನ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ :  ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ನೀರು ಮತ್ತು ನೆರವನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.”

ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮರೆಯಬಾರದು!

ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಭರ್ಜರಿ ಊಟ ಹಾಕುವುದು, ದುಬಾರಿ ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮಾಡುವುದು, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಕಡೆ.

ಆದರೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರು ಕೊಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ವೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಲು ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಣಾನಂತರ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಅರ್ಥವೇನು?

ಇದೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷ ನಮಗೆ ಕೇಳುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಬದುಕಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಅವರಿಗೆ ಸಮಯ ಕೊಡುವುದು, ಅವರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು—ಇವುಗಳೂ ಪಿತೃಋಣ ತೀರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ರೂಪಗಳೇ.

ಬದುಕಿರುವಾಗ ಸೇವೆ, ಅಗಲಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ಮರಣೆ

ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಸಂದೇಶ ಇದೇ.

ಬದುಕಿರುವಾಗ ಪೋಷಕರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಅವರು ಅಗಲಿದ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಬದುಕಿರುವಾಗ ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಒಂದು ಊಟ ಮಾಡಿಸುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರಾದ್ಧ.

ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳುವುದು ಒಂದು ತರ್ಪಣ. ಅವರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವುದು ಒಂದು ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ. ಅವರ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವುದು ಒಂದು ಪಿತೃಯಜ್ಞ. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದು ಮಹಾದಾನ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿದಂತೆ,

ಹೆತ್ತವರು ಬದುಕಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅತ್ತು ಕರೆಯುವುದರಿಂದ ಅವರು ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಿತೃಪಕ್ಷ ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನೆನಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾವು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ, ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ನಿಜವಾದ ತತ್ವ ಅಡಗಿದೆ.

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡೋಣ. ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸೋಣ. ಅಗಲಿದವರಿಗಾಗಿ ತರ್ಪಣ ನೀಡೋಣ. ಆದರೆ ಬದುಕಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಪಿತೃಋಣ ಪರಿಹಾರ.

ಕಡೆಯ ಮಾತು

ಪಿತೃಪಕ್ಷವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ.

ನಾವು ಯಾವ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ? ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರು ಯಾರು? ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ನಮಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಮತ್ತು ನಾವು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಏನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಕಾಲವೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷ.

ಹೆತ್ತವರು ಬದುಕಿರುವಾಗ ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಸತ್ತಾಗ ಅತ್ತು ಕರೆದು, ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜನಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಿದರೆ ಎದ್ದು ಬರುವವರೇ ಹೆತ್ತವರು? ಹಾಗಾಗಿ,

ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ನಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡೋಣ. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯೋಣ. ಅಗಲಿದ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸೋಣ. ಅದೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶವಲ್ಲವೇ? 

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ, ಉಮಾಸುತ

1. 

   ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬರೀ ಅಜ್ಜ, ಅಜ್ಜಿ, ಮಕ್ಕಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಜ್ಜಿಯ ಅಣ್ಣ- ತಮ್ಮಂದಿರು, ಅಕ್ಕ- ತಂಗಿಯರು, ತಾತನ ಕಡೆ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಕಡಿಮೆ ಎಂದರು ೨ ರಿಂದ ೩ ತಲೆಮಾರಿನ ಮಕ್ಕಳ, ಮರಿ ಮಕ್ಕಳು ೩೦ ರಿಂದ ೪೦ ಜನ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ನೆಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಹಬ್ಬ ಎನ್ನಬಹುದು.

   ಇದು ಎತಕ್ಕೆ ಈ ವಿಷಯ ಬಂತು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದಾಗ ಕಾಡುವ ಏಕಾಂತ ತನ ಹಲವು ದಿವಸಗಳು ಕಳೆದರು ಅದರ ನೋವು ಮರೆಯಲು ಸಾಲದು.

   ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಅಜ್ಜಿ.

   ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ, ನಾನು ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಜ್ಜಿ , ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದ್ದದು. ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾತ್ವಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದು ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಇಲ್ಲವೆ ತಾಯಿ ಬೈದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಅವರಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ತಿದ್ದಿತಿಡಿ ಸಮಾಧಾನ ಚಿತ್ತರಾಗಿ
   ನನ್ನ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕಲ್ಲಿ, ನಿಪಟ್ಟು, ಕೊಡ ಬಳೆ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಗೆ ಇದಂತಹ ಪಾಲನ್ನು ತಾವು ತಿನ್ನದೆ, ಅದನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಗೆ 6 ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಒಂದು ಗಂಡು, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಗಂಡನನ್ನು ( ನನ್ನ ಅಜ್ಜ) ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಸ್ಕರ ನೀಡಿ, ಸಂಸಾರ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಗುಣ ಎಂದರೆ ಅಳಿಯಂದಿರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ತಾವು ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಇಲ್ಲವೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ
   ಹೂ ಭತ್ತಿ ಬಿಡುಸುತ್ತ ಸದಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ.

   ಹೀಗೆ ಅಜ್ಜಿ ಪ್ರತಿ ದಿವಸ ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಮಡಿವುಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತಿಂಡಿ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ನಮಗೂ ನೀಡಿ, ತಾವು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳದೆ, ಎಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರು ಅವರು ಎನೊ ಒಂದು ಕಾರಣ ನೀಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

   ಅದು ೧೯೮೯ ನಾನು ಆಗತಾನೆ ೯ ತರಗತಿ ರಜೆಯ ಮುಗಿಸಿ ೧೦ ನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭ, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ,

   ಒಂದು ದಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಿ ಮಡಿವೂಟ್ಟು ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಂಡಿ ನೀಡಿ, ಇನ್ನೇನು ತಾವು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳ ಬೇಕು, ನೋಡು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸ್ಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ಏನು ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋಚದೆ, ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಜೋರಾಗಿ ಕಿರುಚ ತೊಡಗಿದ, ನನ್ನ ಅಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದರು, ನಮ್ಮ ತಂದೆ night shift ಮುಗಿಸಿ ಬೆಳ್ಗಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ನಿದ್ರೆ ಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಕಿರುಚಾಟದಿಂದ ಅವರು ಎದ್ದು ಬಂದರು. ಕೇವಲ ೧ ರಿಂದ ೨ ನಿಮಿಷಗಳು ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಯ ಕತ್ತು, ಕುಳಿತ ಜಾಗದಿಂದ ವಾಲಿ ನನ್ನ ತಮ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಕುಸಿದರು,
   ಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಡಾ! ಕರೆತಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಅವರಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಉತ್ತರ ಅಜ್ಜಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲ…. ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಎಲ್ಲಾರೂ ಅಳ ತೊಡಗಿದರು. ಎನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೆ ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಕೈ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಇನ್ನೂ ಜೀವ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಒತ್ತು ಶಾಕ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಚ್ಚು ಹೊತ್ತಿದೆ.

   ಮಹೇಶ್ವರಿ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ

   ಅಜ್ಜಿಯ 4ನೇ ಮಗಳು, ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ದೃಡ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡರೆ ಅದು ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೊ ನಂಬಿ surety ಹಾಕಿ, ಆತ ತೀರಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಸಾಲ ಇವರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಬಿದ್ದು, ಅದರ ಸಲುವಾಗಿ ಮನೆಯ ಮಾರುವ ಪ್ರಸಂಗ ಒದಗಿ ಬಂದು, ನಂತರ ಸಣ್ಣದಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ಮಾರಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು site ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಇನೇನೂ ಮನೆ ಮುಗಿಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು, ಮನೆಯ ಕಟ್ಟಿ ದೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನೋ ಕೆಮ್ಮು , ಕಫ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ಅಡ್ಮಿಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ Dr.ಗಳ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಶಿವಾಜಿ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ವಿರುವ ಜೈನ್ hospital ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇತ್ತ ಕಡೆ ಮನೆಯ ಗೃಹ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು, ನಾನು ಸಹ 2 ದಿನಗಳು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ hospital ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೆ 49/50 ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 2002 ನಿಧನರಾದರು. ಇಬ್ಬರು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಇನ್ನೂ ಅವರ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖ ಕರವಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಎಲ್ಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು.

   ದೊಡ್ಡಮ್ಮ-ದೊಡ್ಡಪ್ಪ

   ನಾನು ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಗೆ 6 ಜನ ಮಕ್ಕಳು, 2 ನೆಯ ಮಗಳೆ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಮ್ಮ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರ ಜೋತೆಗೆ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಪಾತ್ರವು ಮುಖ್ಯ, ನಮ್ಮ ತಾತ ನವರು ತೀರಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ- ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ
   ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಸಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನೆಗೂ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೂ ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಒಂದೇ ಊರಿನವರು, ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಗಮಕಿಗಳು, BEL ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರುನಲ್ಲಿ ವಾಸ.

   ಅಂದು 2010 ಬೆಳ್ಳಿಗೆ phone call ಬಂದಿತು, ನಾನು ಇನ್ನೂ ನಿದ್ರೆ ಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, phone ತೆಗೆದುಕೊಂಡು hello ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುದ್ದಿ, ಇದೇನಿದು ಕನಸು ಏನೊ ಗಾಬರಿ, ನಾನು ಕಾತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು phone ಮಾಡಿ ತಿಳಿಯಲು, ಅದು ನಿಜವಾದ ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು, ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅಕ್ಕನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮದುವೆಗೆ ಕುಣಿಗಲ್ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೆ phone ಮಾಡಿ‌ ತಿಳಿಸಿ, ಅವರು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ, ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ತೀರಿ ಕೊಂಡ‌ ವಿಷಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನೊವಿನ ವಿಚಾರ.

   October 2 ರಂದು ಹರೀಶ್ ಮಗಳ ನಾಮಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪಾಲ್ಗೂಂಡು ಎಲ್ಲಾರು ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಕೊಂಡು ಇನ್ನೇನು ಹೊರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ phone ಮಾಡಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಲು ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಇನ್ನಿಲ್ಲವೆಂದು, ಏನು ಮಾಡಲು ಒಂದು ತೋಚದೆ ಒಂದು ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳು ಹಾಗಯೆ ಇದ್ದೆ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿದವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯಪುರಕ್ಕೆ ಹೊರಟೇವು, ತುಂಬಿ ಬದುಕಿದ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಅಂತಿಮ ನಮನಗಳು ತಿರಿಸಲು.

   ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ ಮಾವ

   ನನಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟ ಮಾವ, ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಮ್ಮ ಮಾವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರು ತುಂಬಾ ಭಯಗಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸುಮ್ಮನೆ ಬೇಡದಿರ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾಳೆ ಏನಾಗುತ್ತದೊ, ನೀರು ಬರುತ್ತದೊ ಇಲ್ಲವೋ, ಹೀಗೆ ಬೇಡವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, CQAL ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಸಹಜವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ walking ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಒಮ್ಮೆ walking ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ‌ಮಳೆ ಚುಚ್ಚಿ ತಿಂಗಳ ಗಟ್ಟಲೆ ಒದ್ಡಡಿದರು, ಇದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಯ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ನಮ್ಮ ಮಾವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೊರೆ ಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಇಚ್ಚೆ, ಹೀಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವೇದ ಪಾಠದ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಿಕ್ಕಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವೇದ ಪಾಠವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ , ಹೀಗೆ 2018 ಜನವರಿಯ 7ರಂದು ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ವೇದ ಪಾಠದ ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಜೋತೆಗೆ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದ ಮಹಾಮಲೇಶ್ವರ ( ಶಿವನ ) ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರ- ಚಮಕ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿ ಮನೆಗೆ 12.30 ಗೆ ಬಂದರು, ನಮ್ಮ ಮಾವನವರು ಸುಸ್ತು ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆತ್ತೆ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಮುಂದಾದರು, ಎರಡು ತುತ್ತು ತಿಂದು ಏಕೊ motion ಗೆ ಹೊಗುವದಾಗಿದೆ ಬಂದು ತಿಂಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುವೆ ಎಂದು Toilet ಗೆ ಹೋದರು, ಅಲ್ಲೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದರು, ನಮ್ಮ ಅತ್ತೆ ಜೋರಾಗಿ ಕಿರುಚಿಕೊಂಡದ್ದನು ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ನೆರವಿನಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿದ Dr. Heart attack ಆಗಿದೆ ಕೂಡಲೇ ನೀವು Heart ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ Hospital ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಎಂದರು, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಮ್ಮ ಅತ್ತೆ ಬೇರೆ Hospital shift ಮಾಡುವ ಮಧ್ಯೆ ನಮ್ಮ ಮಾವನವರು ಕೊನೆ ಉಸಿರಾಟ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು, ಆಗತಾನೆ ನಾನು 2 ಪಾಳಿ ಇದ್ದೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ 2.30 phone call ಮಾಡಿ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಏನು ವಿಷಯ ಹೇಳು ಎಂದು ಕೇಳಿದರು ಬಿಕ್ಕಳಿಸಿ ಬಿಕ್ಕಳಿಸಿ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಆಳಿತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳು ಆಳುತ್ತಿದ್ದದನು ಕಂಡು ನನಗೆ ಏನು ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತು ಸಮಧಾನದಿಂದ ಕೇಳಿದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನನ್ನ ಕೈ ಕಾಲು ನಡುಗಿತ್ತು, ನನ್ನ ಧ್ವನಿಯು ಸ್ಥಗಿತ ಗೊಂಡು ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ತೊಚದೆ, ಕಣ್ಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಲು ಸುಮ್ಮನೆ ಭಯ ಪಡ ಬೇಡ ನಾನು ಬರುವೆ ಎಂದು ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿ ನಾನು ಮುನ್ನಡೆದೆ.

   ಫಣಿಶ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ

   ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಯ ಕಡೆಯ ಅಳಿಯ, ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಯಾವುದೇ ಅಕಾಂಷೆ ಇಲ್ಲ, ಮನೆ ಮಠ ಯಾವುದು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ತಕ್ಕ ಸಂಪಾದನೆ ಇದ್ದರೂ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಳು ಪರಿಚಯ ವಿದ್ದರೂ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸ ಕೊಳದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಪ್ಪಟ ರಾಜಕುಮಾರ ಅಭಿಮಾನಿ, ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೆ ತಪ್ಪದೆ ಟಾಕೀಸ್ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೋತೆಗೆ ನಾನು ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಆನಂದ ಚಿತ್ರ ಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹೋಗಿದ್ದೆವು.

   ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅವರು ಆರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟು ಜಾಂಡಿಸ್ ನಿಂದ ಅವರು ತೀರಿಕೊಂಡರು.

   ಈಗ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರೋಣ, ಈ‌ ಮಾಸ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ( ಪಿತೃ ಪಕ್ಷ) ಇಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹಿರಿಯರನ್ನು ನೆನೆದು, ಅವರ ಮಾರ್ಗ ದರ್ಶನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಅವರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತ ಬಾಳ್ಳೊಣ 

   ಇದು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದ ಮಾತು, ಇದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿಸ ಬೇಕಾದರೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ತಿಳಿಸ ಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸಂಬಂಧ ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಬರೆದಿರುವೆ, ಮುಂದೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಕಡೆ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡ ಬರಯುವೆ.

   ಆರ್.‌ಸುದರ್ಶನ