ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ,ವರ್ಷವಿಡೀ ಉರಿರುವ ನಂದಾದೀಪ, ಹಾಸನಾಂಬೆ ಮಹಿಮೆ, ಪವಾಡ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಊರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ, ಪುರಾಣಕಥೆ, ರಾಜರ ಇತಿಹಾಸ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯ ಮಹಿಮೆ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ನಂಟಿದ್ದರೆ, ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಹಾಸನ ನಗರಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಹಾಸನಾಂಬೆಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.

ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಊರು ಮಂಗಳೂರು, ಹಾಸನಾಂಬೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಸನ! ಹೀಗೆ ಹಾಸನದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಿಯ ಐತಿಹ್ಯ, ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಪರಂಪರೆ, ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪಗ್ರಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಹಾಸನದ ಸಂಬಂಧ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಇಂತಹ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ, ವರ್ಷದ 365 ದಿನಗಳೂ ದೇವಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 10ರಿಂದ 12 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ದೇವಿಯ ನೇರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ಪಂಚಾಂಗ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಾಸನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಹಾಸನ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಣೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.

ಒಂದು ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸಿಂಹಾಸನಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರ್ಜುನನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನಮೇಜಯನೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸುವ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸಿಂಹಾಸನಪುರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬದಲಾಗಿ ಹಾಸನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರತೀತಿ.

ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಸನ ನಗರದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಹಾಸನಾಂಬೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಈ ಊರಿಗೆ ಹಾಸನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ‘ಹಾಸನ’ ಅಥವಾ ‘ಹಸನ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಗುಮುಖ ಅಥವಾ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಸನಾಂಬೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದ ತಾಯಿ, ನಗುಮೊಗದ ದೇವತೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಜನರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಹಾಸನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಥೆ

ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಲಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ, ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಕೌಮಾರಿ, ವೈಷ್ಣವಿ, ವಾರಾಹಿ, ಇಂದ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಚಾಮುಂಡಿ ದೇವಿಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರಂತೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪ್ರಕೃತಿ, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ಸುಂದರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮನಸೋತರು. ಈ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ.

ಆ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಹಾಸನ ನಗರದ ಇಂದಿನ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಿ, ಮಹೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಕೌಮಾರಿ ದೇವಿಯರು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಕೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಏಳನೆಯ ಮಾತೃಕೆಯಾದ ಕೆಂಚಾಂಬೆಯು ಆಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆಂಚಮ್ಮನ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಎಂಬ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಲಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳ ಆಶಯ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ — ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ದೈವಿಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದು. ಹಾಸನಾಂಬೆಯನ್ನು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಭವತಾರಿಣಿ, ಅಸುರ ಸಂಹಾರಿಣಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಶಕ್ತಿದೇವತೆಯೆಂದು ಭಕ್ತರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸನದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿರುವ ಆಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸುಮಾರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯ

ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಾಲಯ ಇತಿಹಾಸದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಮಾರು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಜೀವನಾಯಕ ಎಂಬ ಪಾಳೆಗಾರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿವೆ.

1. ಶ್ರೀ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಿ ಸನ್ನಿಧಿ.
2. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಸನ್ನಿಧಿ.
3. ದರ್ಬಾರ್ ಗಣಪತಿ ಸನ್ನಿಧಿ.

ಇದಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲಪ್ಪನ ಸನ್ನಿಧಿಯೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಶೇಷ. ಕಲ್ಲಪ್ಪನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕದಿಯಲು ಬಂದಿದ್ದ ಮೂವರು ಕಳ್ಳರು ದೇವಿಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪ ಪಡೆದರು ಎಂಬ ಕಥೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಈ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಭಕ್ತರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಸೊಸೆಯ ಆರ್ತನಾದಕ್ಕೆ ಒಲಿದ ಹಾಸನಾಂಬೆ!

ಹಾಸನಾಂಬೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಜನಪದ ಕಥೆ ಅತ್ತೆ–ಸೊಸೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಸನದ ಒಬ್ಬ ಸೊಸೆಯು ತನ್ನ ಅತ್ತೆಯ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ತನ್ನ ನೋವು, ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ಅಳಲನ್ನು ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ.

ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸೊಸೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮನೆಯಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಅತ್ತೆ, ಒಂದು ದಿನ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದಳಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೊಸೆ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಏನೋ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪಗೊಂಡ ಅತ್ತೆ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಚಂದನದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ತೆಗೆದು ಸೊಸೆಯ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದಳಂತೆ.

ಆ ನೋವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಸೊಸೆಯು, ‘ಅಮ್ಮಾ ಹಾಸನಾಂಬೆ, ಕಾಪಾಡು ತಾಯೇ!’ ಎಂದು ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡಿದಳಂತೆ. ತನ್ನ ಭಕ್ತೆಯ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡ ದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನೀನು ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರು ಎಂದು ಹರಸಿದಳಂತೆ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಿಯ ಕಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ಸೊಸೆಯ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟನೆಗಿಂತಲೂ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಐತಿಹ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಹುತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಸನಾಂಬೆ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಹುತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಕುಂಭರೂಪದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಕುಂಭಕ್ಕೆ ದೇವಿಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪತ್ರೆ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಮುಖವಾಡದ ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮೂಲರೂಪದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹೂವು, ಪತ್ರೆ, ಚಿನ್ನ, ವಜ್ರ, ವೈಡೂರ್ಯ ಮುಂತಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವೇ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮೊದಲ ದಿನದ ಮೂಲರೂಪದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಭಕ್ತರು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 10–12 ದಿನಗಳೇ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಏಕೆ?

ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಚರಣೆಯೆಂದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಗುರುವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸದ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಾಂಗದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 10ರಿಂದ 12 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೇವಿಯ ನೇರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇರಬಹುದು.

ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ವಿವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಈ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಕೇರಳ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಸನದ ಮೂಲದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರು ಸಹ ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಬಂದು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಸನಾಂಬೆ ಜಾತ್ರೆಯ 10–12 ದಿನಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿರದೆ, ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಸನದ ಜನರನ್ನು ತವರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಸೆಯುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಭವೂ ಹೌದು.

ದೇವಾಲಯ ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲು ನಡೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು

ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ದಿನದಂದು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯವು ಅರ್ಚಕರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ಕೂಡಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವರ್ಷವಿಡೀ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ ದೇವಿಯ ದೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ತಕ್ಷಣ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಯ ಕಂದನ್ನು ಕಡಿದು ದೃಷ್ಟಿ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದೇವಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ನೈವೇದ್ಯ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅರ್ಚಕರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರು ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಮುಚ್ಚಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಹುತ್ತಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಹಾವುಗಳು, ಹುಳಹುಪ್ಪಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಇರಬಹುದೆಂಬ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದ ನಂತರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ವಾದ್ಯಗಳ ಸದ್ದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಒಳಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಹೊರಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ ಇಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿದೇವತೆಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಶೇಷ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳವರು ದೇವಾಲಯ ತೆರೆದಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಜಾತ್ರೆಯು ಕೇವಲ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆರದೆ ಉರಿಯುವ ನಂದಾದೀಪ, ಬಾಡದ ಹೂವು, ಹಾಳಾಗದ ಅನ್ನ!

ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಕುರಿತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಆರದೆ ಉರಿಯುವ ನಂದಾದೀಪ, ಬಾಡದೇ ಉಳಿಯುವ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಾಳಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ನೈವೇದ್ಯದ ಅನ್ನ.

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ತುಪ್ಪದ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಅನ್ನವನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ,

• ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಹಚ್ಚಿದ ನಂದಾದೀಪ ಆರದೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
• ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವು ಬಾಡದೆ ತಾಜಾತನದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ.
• ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಅನ್ನ ಹಾಳಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.

ಎಂಬುದು ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪವಾಡದ ಕಥೆ. ಇದನ್ನು ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಅನೇಕರು ನಂಬಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಪ್ರಗತಿಪರರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಸರ್ಕಾಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರೂ, ಇದು ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಹಲವರ ಅಚಾರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ತಣ್ಣಗೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.

ಹಾಸನಾಂಬೆ ಜಾತ್ರೆ. ಹಾಸನ ನಗರದ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಭ್ರಮ!

ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಚ್ಚುವ ದಿನದವರೆಗೆ ಹಾಸನ ನಗರವೇ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಾಸನಾಂಬೆ ಜಾತ್ರೆಯ ಭಕ್ತಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಳನಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಳೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ.

ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಿಂದ ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರತಿ ಸಾಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವುದರಿಂದ ದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವೃದ್ಧರು, ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಚೇತನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ನೀಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಾಸನಾಂಬೆ ಜಾತ್ರೆಯು ಹಾಸನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾರಿಗೆ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಉತ್ಸವವು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಹಾಸನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು

ಹಾಸನಾಂಬೆಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ತೆರಳುವವರು ಸಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.

• ಬೇಲೂರು: ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಅರಳಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ನೃತ್ಯಭಂಗಿಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
• ಹಳೇಬೀಡು: ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪುರಾಣದ ಕಥನಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.
• ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಇಲ್ಲಿ 981ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಕಶಿಲಾ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ರೊಸರಿ ಚರ್ಚ್: ಹೇಮಾವತಿ ಜಲಾಶಯದ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗುವ ಈ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ದೀಪಾವಳಿಯ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾಸನಾಂಬೆಯ ದರ್ಶನ ಭಾಗ್ಯವೂ ಸಿಗುವ ಆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳು ಹಾಸನದ ಪಾಲಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಕ್ತಿ, ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಹಾಪರ್ವ! ತಲೆ ತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದಂತಹ ಮತ್ತು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಂತಹ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆ ಆಗದಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಮೂಗು ತೂರಿಸದೇ ಅವರರವರ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಸತ್ಪಾತ್ರರಾಗುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?
ನಿಮ್ಮವನೇ ಉಮಾಸುತ