ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರು 1827ರ ಜುಲೈ 19ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಇಂದಿನ ಬಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗ್ವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ದಿವಾಕರ್ ಪಾಂಡೆ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಅಭಯರಾಣಿ ದೇವಿ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಧೈರ್ಯ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ, ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ

ಸುಮಾರು 1849ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ 34ನೇ ಬೆಂಗಾಲ್ ನೆಟಿವ್ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

• ಕಡಿಮೆ ವೇತನ
• ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ
• ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವದ ಕೊರತೆ
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ವರ್ತನೆ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್  ರೈಫಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್  ವಿವಾದ

1856–57ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಹೊಸ ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ P-53 ರೈಫಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ಈ ರೈಫಲ್ ಬಳಸಲು ಮೊದಲು ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ತುದಿಯನ್ನು ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ತೆರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಸು ಮತ್ತು ಹಂದಿಯ ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದ ಗ್ರೀಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು.

• ಹಸುವನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
• ಹಂದಿಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೂ ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.

ಇದರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು.

ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಂಡಾಯ

1857ರ ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್ ಸೇನಾ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ಬಂಡಾಯ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಂದು ನಡೆದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು:

• ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಮೇಜರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವ್ಸನ್ (James Hewson) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.
• ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಹೆನ್ರಿ ಬಾಘ್ (Henry Baugh) ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು.
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಒಬ್ಬರೇ ಹೋರಾಡಿದರು.

ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರೂ ಸಹಾ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ನತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೋರಾಡಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ವಿಷಾಧನೀಯವಾದ ಸಂಗತಿ

ಬಂಧನ ಮತ್ತು  ಮರಣದಂಡನೆ

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಎದೆಯತ್ತ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪದೆ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 18ರಂದು ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಂಡಾಯ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1857ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಂದು, ಕೇವಲ 29ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲ್ಲಾದರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಜಲ್ಲಾದರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

1857ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈನಿಕನ ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು  ಕ್ಷಣಿಕ ಘಟನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಬ್ರಿಟೀಷರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈನಿಕನೇ ಒಬ್ಬಂಟಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿರುವಾಗ, ಇನ್ನು ಭಾರತೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರೆ ಖಂದಿತವಾಗಿಯೂ ಬ್ರಿಟೀಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಹೊರಡೂಡಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಅನೇಕರು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ

• ಮೇರಠ್
• ದೆಹಲಿ
• ಕಾನ್ಪುರ
• ಝಾನ್ಸಿ
• ಲಖನೌ
• ಗ್ವಾಲಿಯರ್

ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಬಂಡಾಯ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು.

ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ:

• ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ
• ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ
• ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್
• ಬೇಗಂ ಹಜ್ರತ್ ಮಹಲ್
• ಕುಂವರ್ ಸಿಂಗ್

ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ನಾಯಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೊದಲು ಉಗಮವಾಗಿದ್ದು ಮೀರತ್ ನಲ್ಲಿ, ಮೀರತ್ ತಿನ ಒಂದು ತುಕಡಿ ಯು ಬಂದೂಕು ಮುಟ್ಟಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು 10 ವರ್ಷ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಿ ಅವರಿಂದ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಇತರ ಸೈನಿಕರು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಜೈಲಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಿ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಈ ಸೈನಿಕರು ದೆಹಲಿಯತ್ತ ತೆರಳಿ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ 2ನೇ ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಾನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾರಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬಹುದೂರ್ ಷಾ ಮೊಗಲ್ ದೊರೆಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಹಸ್ಸನ್ ಕೊಂದು ಹಾಕಿದ ಬಹುದುರ್ ಶಾನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಪರಾರಿಯಾದ ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾನ್ ಪುರ್ ಲಕ್ನೋ ಜಾನ್ಸಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟಗಳು ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.  ಸೈನಿಕರಿಂದ ಇಂತಹ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೇ ಇದ್ದ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು  ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ ಎಂದರೆ ಕರೆದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯಾಗಿರದೇ, ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಬಂಡಾಯ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಭಾರತದ ಅಧಿಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ  ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಣಿಯ ಪಾಲಾಯಿತು

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರನ್ನು 1857ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದ ಪ್ರಥಮ ಕಿಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

ಅಪ್ರತಿಮ ದೇಶಭಕ್ತಿ

ಅವರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ದೇಶದ ಗೌರವವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಂಡರು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಗೌರವ

ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

ನಿರ್ಭೀತ ಸಾಹಸಿ

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಒಬ್ಬರೇ ಎದುರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರಿದರು.

ನಾಯಕತ್ವ

ತಮ್ಮ ಸಹ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.

ತ್ಯಾಗ

ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

ಸಾಧನೆಗಳು

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

• 1857ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಗೆ ಮೊದಲ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದರು.
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದರು.
• ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದರು.
• ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ರಾಂತಿವೀರರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.
• ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾದರು.

ಗೌರವಗಳು

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದೆ.

• ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ “Mangal Pandey: The Rising” ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಪರಂಪರೆ

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕರಲ್ಲ. ಅವರು ಒಂದು ಚಿಂತನೆ. ಅವರು ಒಂದು ಧೈರ್ಯ. ಅವರು ಒಂದು ಬಂಡಾಯ. ಅವರು ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿ. ಅವರ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಡಿ ಸುಮಾರು 90 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕುವ ಮೂಲಕ ವಿಜಯದ ಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು.

ಸಮಾರೋಪ

ಇಂದು ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿವೀರರ ರಕ್ತ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನ ಅಡಗಿದೆ. ಆ ಮಹಾನ್ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಬಂಡಾಯವಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಮರ. ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದ ಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಸದಾ ಭಾರತೀಯರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ವೇ?

ಏನಂತೀರೀ?

ನಿಮ್ಮವನೇ

ಉಮಾಸುತ